მიმდინარე წლის 20 მაისს შედგა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული აგრარული ინოვაციების კომისიის სხდომა, რომელზეცმოხსენებით  თემაზე: ,,ქარსაფარ ზოლებთან დაკავშირებით არსებული გამოწვევები საქართველოში’’ გამოვიდა სსიპ მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარე  გიორგი მიშელაძე.

       მომხსენებელმა ვრცლად ისაუბრა ქარსაფარ ზოლების მართვის პროცესთან დაკავშირებულ გამოწვევებზე. აღინიშნა, რომ ქარსაფარი ზოლების ინვენტარიზაცია სისტემური პროცესია, რომლის მიზანია ქვეყნის მასშტაბით არსებული ქარსაფარი ზოლების შესახებ სრულყოფილი ინფორმაციის შეგროვება, რაც მათი ეფექტიანი მართვის, აღდგენისა და განვითარების საფუძველს ქმნის. ინვენტარიზაციის პროცესის ძირითადი გამოწვევებს ქარსაფარი ზოლების ტერიტორიაზე სხვადასხვა ნაგებობის და მრავალწლიანი ნარგავების და ინფრასტრუქტურული ობიექტების არსებობა, სახელმწიფო ტყის მიწებთან გადაკვეთა, კერძო საკუთრებაში ქარსაფარი ზოლის მიწის ნაკვეთების რეგისტრაციის ფაქტები და სხვა წარმოადგენს.

     ბატონმა გიორგიმ ხაზი გაუსვა ქარსაფარ ზოლებში ხე-მცენარეების გაჩეხვის, ამოძირკვის, ტერიტორიის დაზიანების ფაქტებს და აღნიშნა, რომ 2023-2026 წწ მონაცემებით, სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში 19 საკადასტრო კოდზე მიწათსარგებლობის მონიტორინგის ფარგლებში, გამოვლენილია 67 ერთეული ხე-მცენარის განადგურების და 1 ჰა-ზე მეტი ფართობი მიწის დაზიანების ფაქტები.

     მომხსენებელმა ყურადღება გაამახვილა ქარსაფარი ზოლების აღდგენა-გაშენებასთან დაკავშირებულ პრობლემებზე, რომლებიც მოიცავენ როგორც ფინანსურ საკითხებს, ასევე პირუტყვისა და ხანძრისმიერი დაზიანებების მაღალ რისკებს, სარწყავი წყლის რესურსებისა და ადგილობრივი წარმოების სანერგე მასალის სიმწირეს და სხვა. ისაუბრა იმაზეც, რომ მიმდინარეობს აღდგენა-გაშენების პროგრამის მოდერნიზება, რაც არსებულ გამოწვევებს უპასუხებს.

იმის გამო, რომ ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლები მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს მიკროკლიმატს, ამცირებს ნიადაგში ტენის დანაკარგებს და შესაბამისად მორწყვის საჭიროებას, ნიადაგის ნაყოფიერება და ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლიანობის სამეურნეო და ეკონომიკური მაჩვენებლები მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული მათ არსებობაზე. ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლების შესაძლებლობა შეინარჩუნონ ნიადაგის ტენიანობა შეიძლება ასევე გამოყენებული იქნეს, როგორც კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციის მექანიზმი.

ბატონმა გიორგიმ დამსწრე საზოგადოებას მოახსენა, რომ 2021 წლიდან უწყვეტად მიმდინარეობს ქარსაფარი ზოლების ინვენტარიზაციის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მთავარ მიზანს წარმოადგენს ერთიანი მონაცემთა ბაზის შექმნა და მათი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. ეს კი მათ სამართლებრივ დაცვასა და ეფექტიან მართვას უზრუნველყოფს.

       მოხსენების შემდგე გაიმართა დისკუსია, მომხსენებელს შეკითხვები დაუსვეს:

აკადემიკოსებმა: ნოდარ ჭითანავამ, ალექსანდრე დიდებულიძემ, ლაშა დოლიძემ, რევაზ ასათიანმა, ზურაბ ცქიტიშვილმა; პროფესორებმა: ანზორ მესხიშვილმა, ნუგზარ ებანოიძემ, ოთარ ქარჩავამ, მამუკა ბენაშვილმა, ლალი ელანიძემ. დოქტორებმა: გოჩა ცოფურაშვილმა, ვლადიმერ მირუაშვილმა, ოთარ ნადირაშვილმა, გიორგი ქუთელიამ; კომისიის მდივანმა ქეთევან ჭიპაშვილმა. მათი მხრიდან გამოითქვა მოსაზრება, რომ ვინაიდან ნიადაგის ნაყოფიერება და ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლიანობის სამეურნეო და ეკონომიკური მაჩვენებლები მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ქარსაფარი ზოლების არსებობაზე, მათ მოვლა-დაცვასა და აღდგენას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება.

22 - მაისი ბიოლოგიური მრავალფეროვნების საერთაშორისო დღე

 25 მაისს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომათა დარბაზში აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა ბიოლოგიური მრავალფეროვნების საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა: „აგრომეტყევეობის განვითარება საქართველოში“.

სხდომას ესწრებოდნენ: აკადემიის, გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიის მთავარი აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე, აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი, აკადემიის აპარატის მუშაკები - ქეთევან ჭიპაშვილი, ლარისა ჩაიკა; მოწვეული სტუმრები: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო - კვლევითი ცენტრის აგროსატყეო კულტურების კვლევის სამსახურის უფროსი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი ნანა გოგინაშვილი, სსიპ აჭრის სატყეო სააგენტოს ტყის მავნებელ დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის სამსახურის უფროსი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი რეზო ვასაძე, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ქიმიური ტექნოლოგიების ფაკულტეტის სპეციალობა „სატყეო საქმის“ მე - 3 კურსის სტუდენტები.

სხდომა გახსნა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, რომელმაც ხაზი გაუსვა ბიოლოგიური მრავალფეროვნების საერთაშორისო დღის მნიშვნელობას და მოქალაქეების  ჩაბმას გარემოს ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად მიმართულ ქმედებებში. აღინიშნა, რომ ეს დღე განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ დედამიწაზე არსებული მცენარეთა, ცხოველთა და მიკროორგანიზმთა მრავალფეროვნება წარმოადგენს სიცოცხლის საფუძველს და ადამიანის კეთილდღეობის აუცილებელ წინაპირობას. თანამედროვე მსოფლიოში ბიომრავალფეროვნებას სერიოზული საფრთხეები ემუქრება — კლიმატის ცვლილება, ეკოსისტემების დეგრადაცია, ტყეების განადგურება, გარემოს დაბინძურება და ბუნებრივი რესურსების არარაციონალური გამოყენება. ამიტომ, ამ დღის აღნიშვნა არა მხოლოდ საგანმანათლებლო, არამედ პრაქტიკული მნიშვნელობის მატარებელია, რადგან იგი მოუწოდებს საერთაშორისო საზოგადოებას, სახელმწიფოებსა და მეცნიერებს, ერთობლივად იმოქმედონ ბუნებრივი რესურსების დაცვისა და მდგრადი განვითარების უზრუნველსაყოფად. 

შემდგომ აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ სიტყვა გადაცა ს/კ ცენტრის აგროსატყეო კულტურების კვლევის სამსახურის უფროსს, სოფლის მეურნეობის დოქტორ ნანა გოგინაშვილს, რომელმაც გააკეთა მოხსენება თემაზე: „აგრომეტყევეობის განვითარება საქართველოში“. მომხსენებელმა ისაუბრა აგრომეტყევეობის, მისი მნიშვნელობის და შემდგომი განვითარების შესახებ. აღინიშნა, რომ აგრომეტყევეობა არის მიწის რესურსების მართვის სისტემა, სადაც ტყის მერქნიანი მცენარეების გაშენება ხდება სხვადასხვა მიზნით. იგი აერთიანებს სასოფლო-სამეურნეო, ზოო- და სატყეო ტექნოლოგიებს და საბოლოოდ უზრუნველყოფს მდგრადი, მწარმოებლური და სტაბილური მიწათსარგებლობის სისტემის ჩამოყალიბებას, ანუ აგრომეტყევეობა ნიშნავს სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთებზე ტყის ხე მცენარეების გაშენებას სხვადასხვა მიზნით. აგრომეტყევეობის ძირითადი კომპონენტებია: ხე მცენარეები, სასოფლო-სამეურნეო კულტურები და მეცხოველეობა. აგრომეტყევეობა - როგორც ჩამოყალიბებული სისტემა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში 1970-1980-იანი წლებიდან იწყება, თუმცა მისი ცალკეული მიმართულებები (ქარსაფარი ზოლების მოწყობა, ნაპირსამაგრი მცენარეულობის გაშენება და სხვ.) ბევრად ადრეული პერიოდებიდან იღებს სათავეს. შემდგომ მომხსენებელმა მოკლედ დაახასიათა აგრომეტყევეობის მახასიათებლები და ძირითადი მიმართულებები. მახასიათებლებს შორის გამოყო შემდეგი:

1)  პროდუქტიულობა - აგრომეტყევეობა მიზნად ისახავს სოფლის მეურნეობის სექტორის პროდუქტიულობის და ასევე ნიადაგის ნაყოფიერების გაზრდას. აღნიშნული მოიცავს ხე-მცენარეებისგან მიღებული პროდუქციის ზრდას, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლის გაუმჯობესებასა და შრომის პროდუქტიულობის გაზრდას.

2)  მდგრადობა - საბაზისო რესურსების პროდუქტიულობის პოტენციალის შენარჩუნება, რომელიც ძირითადად მიიღწევა მრავალწლოვანი მერქნიანი მცენარეების ჩართულობით. მდგარდობას ასევე განსაზღვრავს ახალი აგროსატყეო ტექნოლოგიების შესაბამისობა ადგილობრივი მოსახლეობის სასოფლო-სამეურნეო ღონისძიებებთან და ტრადიციებთან.

3)  მრავალფუნქციურობა - განახლებადი ბიომასის მიღება; ნახშირბადის ფიქსაცია მერქანში და ნიადაგში; ნიადაგის ნაყოფიერების ამაღლება; წყლის რესურსების დაცვა; ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნება; დამატებითი შემოსავლები (მერქანი, ნაყოფი, ბოსტნეული კულტურები, მეცხოველეობის პროდუქტები); ახალი ცოდნა (ტრენინგები, ფერმერთა გადამზადება).

რაც შეეხებ აგრომეტყევეობის მიმართულებებს, ესენია:  ქარსაფარი ზოლების მოწყობა, ნაპირსამაგრი ნარგაობების გაშენება, ხე-მცენარეების პლანტაციების გაშენება სასოფლო-სამეურნეო კულტურებთან ერთად, ენერგეტიკული მეტყევეობა ან მოკლე როტაციის მეტყევეობა (სწრაფმზარდი მერქნიანი მცენარეების პლანტაციები, აგროსილვაპასტორული სისტემები, სატრანსპორტო მაგისტრალების გასწვრივ გაშენებული დამცავი ნარგაობები და ბუფერული ზონები.

ზემოთ ჩამოთვლილ მიმართულებებში ხე - მცენარეები ირგვება შესაბამისი სქემებით, სახეობების შერჩევა ხდება ადგილობრივი კლიმატური და ნიადაგური თვისებების გათვალისწინებით. 

საქართველოში ყველაზე აქტუალური ქარსაფარი ზოლების გაშენებაა, ინტენსიურად მიმდინარეობს ზოოსატყეო სამელიორაციო ღონისძიებები, ნაპირსამაგრი და გზის დამცავი ნარგაობების გამრავლება.

სხდომის ბოლოს გაიმართა დისკუსია. სხდომა შეაჯამა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, რომელმაც მადლობა გადაუხადა მომხსენებელს და დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისათვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს შეუწყობს საქართველოს ბიოლოგიური მრავალფეროვნებასთან დაკავშირებული აქტუალური საკითხების განხილვა-გადაწყვეტას.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში ფუტკრის მსოფლიო დღე საზეიმოდ აღინიშნა

  ფუტკარი ბუნების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს და საზოგადოებისთვის განსაკუთრებული სარგებლობის მქონე ორგანიზმს წარმოადგენს. იგი არა მხოლოდ ადამიანის ჯანმრთელობისათვის ძვირფას და ბიოლოგიურად აქტიურ პროდუქტებს — თაფლს, დინდგელს, ფუტკრის რძეს, ჭეოს, ცვილსა და სხვა პროდუქტებს — აწარმოებს, არამედ ასრულებს უმნიშვნელოვანეს ეკოლოგიურ ფუნქციას — მცენარეთა დამტვერვას, რაც სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლიანობის ზრდისა და ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნების ერთ-ერთი მთავარი წინაპირობაა.

ფუტკარი, ამავე დროს, შრომისმოყვარეობის, ორგანიზებულობისა და ბუნებასთან ჰარმონიული თანაარსებობის სიმბოლოდ მიიჩნევა. მისი არსებობა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს როგორც სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების, ისე ეკოსისტემური წონასწორობის დაცვის თვალსაზრისით. სწორედ ამიტომ, მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ყოველწლიურად იმართება ფუტკრის მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები, რომელიც 20 მაისს აღინიშნება.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში ეს თარიღი უკვე მრავალი წელია ტრადიციად დამკვიდრდა. მიმდინარე წელსაც, აკადემიის მეცხოველეობის და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით, ჩატარდა თემატური სხდომა — „მეფუტკრეობის აქტუალური საკითხები, პრობლემები და მათი გადაჭრის გზები“, რომლის ფარგლებშიც დარგის წინაშე არსებული მნიშვნელოვანი გამოწვევები და განვითარების პერსპექტივები განიხილეს.

თემატური სხდომა გახსნა აკადემიის მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა თენგიზ ყურაშვილი. მისასალმებელი სიტყვით გამოსვლისას მან დამსწრე საზოგადოებას ფუტკრის მსოფლიო დღე მიულოცა და სხდომის დღის წესრიგი გააცნო, რომელიც შემდეგ საკითხებს მოიცავდა: 1. ქართული ფუტკრის გენეტიკური სიწმინდის შენარჩუნება, მისი ბიომრავალფეროვნების გადარჩენის აუცილებელი პირობა. მომხსენებელი: აკადემიის მეფუტკრეობის მიმართულების კოორდინატორი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი მაია ფეიქრიშვილი; 2. ჰიპერთერმია, როგორც ტროპილელაფსოზთან და ვაროატოზთან ბრძოლის ალტერნატიული მეთოდი. მომხსენებელი: აკადემიის მეფუტკრეობის მიმართულების საკოორდინაციო ჯგუფის წევრი, ვეტერინარიის მაგისტრი ნინო ყიფიანი; 3. საქართველოს მეფუტკრეობაში არსებული გამოწვევების მიმოხილვა. მომხსენებელი: მეფუტკრეობის დარგის ექსპერტი როლანდ ზირაქიშვილი.

მეტად საინტერესო და ამავდროულად პრობლემურ საკითხზე გაამახვილა ყურადღება თავის მოხსენებაში დოქტორმა მ. ფეიქრიშვილი. მოხსენება შეეხებოდა ქართული ფუტკრის უნიკალურობასა და მისი გენეტიკური რესურსების დაცვის აუცილებლობას.

აღინიშნა, რომ მსოფლიოში გავრცელებულ ფუტკრის სხვა ჯიშებს შორის ქართული ფუტკარი გამოირჩევა როგორც ბიომრავალფეროვნებით, ისე მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური და სამეურნეო თვისებებით. იგი ჯიშის შიგნით მრავალ პოპულაციას აერთიანებს, მათ შორის: მეგრულს, გურულს, აფხაზურს, ქართლურს, იმერულ-რაჭულს, ზემო სვანურსა და კახურს, რომელთაც როგორც საერთო, ისე განსხვავებული ნიშან-თვისებები ახასიათებთ. აღნიშნულ პოპულაციებს შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობით გამოირჩევა მეგრული, გურული, აფხაზური და ქართლური პოპულაციები.

რუხი შეფერილობის ქართულ ფუტკარს ახასიათებს თვინიერი ბუნება, სუსტი და საშუალო ღალის ეფექტიანად ათვისების უნარი, ნაყრობისადმი ნაკლები მიდრეკილება და სამუშაო დღის მაქსიმალურად გამოყენების მაღალი უნარი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ხორთუმის სიგრძე — მეგრულ და გურულ პოპულაციებში იგი საშუალოდ 7,2 მმ-ს აღწევს, რაც ფუტკარს საშუალებას აძლევს ნექტარი მოიპოვოს ღრმა სანექტრეების მქონე მცენარეებიდან, მათ შორის წითელი სამყურიდან.

მოხსენებაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო იმ საფრთხეებს, რომლებიც უკანასკნელ პერიოდში ქართული ფუტკრის გენეტიკურ სიწმინდეს ემუქრება. აღინიშნა, რომ მეფუტკრეთა ნაწილის არასათანადო დამოკიდებულებისა და უცხოური ჯიშების უკონტროლო შემოყვანის შედეგად, ხშირია სხვადასხვა ჯიშისა და პოპულაციის აღრევა, რაც უარყოფითად აისახება ქართული ფუტკრის გენოფონდზე და, საბოლოოდ, შესაძლოა სავალალო შედეგამდე მიგვიყვანოს.

ხაზი გაესვა ქმედითი ღონისძიებების გატარების აუცილებლობას ქართული ფუტკრის დაცვისა და შენარჩუნების მიზნით. კერძოდ, მიზანშეწონილად მიიჩნევა სპეციალური დაცული ტერიტორიებისა და აღკვეთილების შექმნა, სადაც თითოეული პოპულაცია დაცული იქნება სხვა პოპულაციებისა და უცხოური ჯიშების ზეგავლენისგან. მეგრული პოპულაციისათვის ასეთ ტერიტორიებად დასახელდა ხობისწყლისა და სქურის ხეობები; გურული პოპულაციისათვის — სოფელი ზემო სურები; ქართლური პოპულაციისათვის — ბარისახოს, შუაფხოსა და ჩარგალის ტერიტორიები; ხოლო აფხაზური პოპულაციისათვის — გუდაუთის რაიონში მდებარე სოფლების, ფსხუსა და ხაბიუს მიმდებარე არეალი, თუმცა, არსებული ვითარებიდან გამომდინარე, ამ ეტაპზე აღნიშნულ ტერიტორიებზე შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება ვერ ხერხდება.

მომხსენებელმა ასევე ყურადღება გაამახვილა საქართველოს ტერიტორიაზე უცხოური ჯიშის ფუტკრის უკანონო შემოყვანისა და გავრცელების აკრძალვის შესახებ საკანონმდებლო რეგულაციების ეფექტიანი ამოქმედების აუცილებლობაზე. დასკვნის სახით ითქვა, რომ აღნიშნული ღონისძიებების განხორციელება მნიშვნელოვანწილად შეუწყობს ხელს ქართული ფუტკრის ბიომრავალფეროვნებისა და გენეტიკური სიწმინდის შენარჩუნებას.

თანამედროვე მეფუტკრეობაში განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს ფუტკრის ისეთი პარაზიტული დაავადებები, როგორებიცაა ვაროატოზი (ტკიპა Varroa destructor.) და ტროპილელაფსოზი (გამომწვევია ტკიპა Tropilaelaps spp.) ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით საშიშია იმითაც, რომ შეუიარღებელი თვალით ძბნელად შესამჩნევია, ვაროასთან შედარებით ახასიათებს სწრაფი გამრავლების ციკლი და კოლონიაში უფრო სწრაფი გავრცელების უნარი.   გარდა ამისა დამატებით სირთულეს ქმნის ისიც, რომ ბევრ რეგიონში ჯერ კიდევ შეზღუდულია მისი მონიტორინგისა და ეფექტიანი კონტროლის გამოცდილება, არადა წლიდან წლამდე სულ უფრო ფართოვდება მისი გეოგრაფიული გავრცელების არეალი. სწორედ ამ საკითხებს მიეძღვნა ვეტერინარიის მაგისტრის, ნინო ყიფიანის მოხსენება. მომხსენებლმა დეტალურად განიხილა ვაროას და ტროპილელაფსის განვითარების და სასიცოცხლო ციკლები, მათი მავნეობა. აღინიშნა, ტროპილელაფსოზისთვის დამახასიათებელი თავისებურება, რომელიც უნდა გათვალისწინებული იქნეს მკურნალობის და პროფილაქტიკის დროს, კერძოდ ის რომ: ტროპილელაფსის ტკიპები ძირითადად იმყოფებიან გადაბეჭდილ ბარტყში და მის საწინააღმდეგოდ შერჩეული უნდა იყოს გახანგრძლივებული მოქმედების პრეპარატები; ფორეტიკული ფაზა ზრდასრულ ფუტკარზე 1-2 დღე აქვთ; ზრდასრულ ფუტკარზე სიცოცხლის ხანგრძლივობა 2 დღეა ტროპილელაფსოზის პოპულაცია მცირდება გარკვეული პერიოდით (თებერვალ-აპრილში). მნიშვნელოვანია იმის ცოდნაც, რომ ბრძოლის ქიმიურ მეთოდებს შეზღუდვები გააჩნიათ, როგორიცაა: ტკიპების რეზისტენტობა, ნარჩენების დაგროვება მეფუტკრეობის პროდუქტებში, ტოქსიკურობა ფუტკრებისთვის, ბარტყში შეღწევის შეუძლებლობა, სადაც პარაზიტების ძირითადი მასაა თავმოყრილი. ქალბატონი ნინო ასევე შეეხო ტროპილელაფსოზთან ბრძოლის ალტერნატიულ მეთოდსაც, როგორიცაა თერმული მეთოდის შემუშავება და გამოცდა, რომელიც შესაძლებელს გახდის პარაზიტის სრულ განადგურებას სიცოცხლისუნარიანი ჭუპრისა და ფიჭების შენარჩუნებით. მომხსენებელმა ისაუბრა იმ კვლევებზე, რომელიც მის მიერ იყო შემუშავებული. ცდა იდგმებოდა სპეციალური დანადგარის გამოყენებით, რომელიც ამ მავნე პარაზიტის თერმული საშუალებით განადგურების პრინციპზე იყო დაფუძნებული. აღმოჩნდა, რომ 42-44⁰C-ზე 3 საათიანი უწყვეტი ექსპოზიციის პირობებში მავნებელი სრულად ნადგურდებოდა, ისე რომ ჯანმრთელ ჭუპრებსა და ფუტკარს ზიანი არ ადგებოდა. თუმცა აქვე აღინიშნა, რომ ექსპერიმენტი საჭიროებდა შემდგომ დახვეწას და ცდების სერიების გამეორებას.  

საქართველოს მეფუტკრეობაში არსებული გამოწვევების შესახებ ისაუბრა მეფუტკრე-ექსპერტმა როლანდ ზირაქიშვილი. მან ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ უკანასკნელ პერიოდში მსოფლიოში შეინიშნება ფუტკრის პოპულაციების შემცირების ტენდენცია. აღნიშნული პროცესის მიზეზები მრავალფაქტორულია და ერთმნიშვნელოვნად განსაზღვრული არ არის. გარკვეულწილად, ეს შეიძლება დაკავშირებული იყოს ახალი დაავადებების გავრცელებასთან, კლიმატის ცვლილებასთან, ანთროპოგენურ ზემოქმედებასთან და სხვა ფაქტორებთან.

მომხსენებლის შეფასებით, საქართველოში არსებულ გამოწვევებს ხშირად ემატება მეფუტკრეობის სფეროში არასაკმარისი ცოდნა და პროფესიული გამოცდილების დეფიციტი. აღნიშნული პრობლემების შემცირების მიზნით აუცილებელია ახალბედა მეფუტკრეებისთვის ტრენინგების, სემინარებისა და ვორკშოფების ორგანიზება, რაც ხელს შეუწყობს ფუტკრის მოვლა-შენახვის თანამედროვე მეთოდების შესახებ ცოდნის ამაღლებასა და პრაქტიკული უნარების განვითარებას.  

აღსანიშნავია, რომ თითოეულმა მოხსენებამ დამსწრე საზოგადოების დიდი ინტერესი გამოიწვია. მომხსენებლების მიმართ არაერთი შეკითხვა დაისვა, რომლებზეც ამომწურავი და არგუმენტირებული პასუხები იქნა გაცემული.

თემატური სხდომა წარმომადგენლობითი იყო. დამსწრე საზოგადოებას შორის იყვნენ: აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გურამ ალექსიძე, აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი, აკადემიკოსი ჯემალ გუგუშვილი და დოქტორი ზურაბ მაკარაძე.

მოწვეულ სტუმრებს შორის იყვნენ: საქართველოს მეფუტკრეთა კავშირის პრეზიდენტი რამაზ თავართქილაძე, ადამიანის ჰარმონიული განვითარების ხელშემწყობი საზოგადოება ეიჩ-ენდ ზეტი-ს თავმჯდომარე წოვინარ ნაზაროვა, ვასილ გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტი-ის ტყის დაცვის განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ბიოლოგიის დოქტორი მედეა ბურჯანაძე, ყოფილი მეფუტკრეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი ნატალია გარდავა, კოოპერატივ „კოდის“ ხელმძღვანელი, გამოცდილი მეფუტკრე გიორგი მერაბიშვილი, მეფუტკრე ირმა ამირაჯიბი, ასევე აკადემიის აპარატის თანამშრომლები.

თემატური სხდომა შეაჯამა მეცხოველეობის და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა თენგიზ ყურაშვილმა. მან კიდევ ერთხელ მიულოცა აუდიტორიას ფუტკრის მსოფლიო დღე და პროფესიულ საქმიანობაში წარმატება და წინსვლა უსურვა.

    თქვენო უწმინდესობავ და უნეტარესობავ,

სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქო, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსო, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტო,

უწმინდესო და უნეტარესო შიო III,

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია უდიდესი პატივისცემითა და სიხარულით გილოცავთ სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად არჩევას.

ეს ისტორიული დღე განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა როგორც საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის, ისე სრულიად ქართველი ერისათვის. გვწამს, რომ თქვენი სულიერი სიბრძნე, თავმდაბლობა, ეროვნული და ქრისტიანული ფასეულობებისადმი ერთგულება ღირსეულად განამტკიცებს ქართულ ეკლესიას, გააძლიერებს ერის სულიერ ერთობასა და სამშობლოს სიყვარულს.

გვჯერა, რომ თქვენი უწმინდესობის ლოცვა-კურთხევით საქართველოში განმტკიცდება მშვიდობა, სიყვარული, თანადგომა და ზნეობრივი ღირებულებები, ხოლო ეკლესიისა და საზოგადოების ურთიერთთანამშრომლობა კიდევ უფრო ნაყოფიერი გახდება ქვეყნის სულიერი და კულტურული აღმავლობისათვის.

გისურვებთ ჯანმრთელობას, დღეგრძელობას, სულიერ სიმტკიცესა და ღვთის შეწევნას თქვენს უმაღლეს საპატრიარქო მსახურებაში.

ღმერთმა დალოცოს და გააძლიეროს თქვენი უწმინდესობა და უნეტარესობა მრავალი წლის განმავლობაში.

პატივისცემით,

საქართველოს აგრარიკოს მეცნიერთა სახელით,
საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი,

აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე

8 მაისი - ღვინის ეროვნული დღე

           მიმდინარე წლის 8 მაისს ახალგაზრდობის ეროვნულ სასახლეში გაიმართა კონფერენცია, რომელზეც განხილულ იქნა პროგრამის — „ქართული ვაზისა და ღვინის კულტურის სამეცნიერო კვლევა“ — მიმდინარეობა და სამომავლო გეგმები. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში, 2017 წელს, საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოებამ საქართველო ღვინის სამშობლოდ აღიარა. კონფერენციაზე ასევე იმსჯელეს მსოფლიო ღვინის სექტორის მიმდინარე მდგომარეობის, არსებული გამოწვევებისა და ბაზრების სპეციფიკის შესახებ.

კონფერენციის მუშაობაში მონაწილეობდნენ საქართველოს ღვინის ინდუსტრიის წარმომადგენლები, მეცნიერები, ქართველი და უცხოელი ღვინის პროფესიონალები, მათ შორის: ვაზისა და ღვინის საერთაშორისო ორგანიზაციის (OIV) გენერალური დირექტორი ჯონ ბარკერი; „ქართული ვაზისა და ღვინის კულტურის კვლევის სამეცნიერო პროექტის“ ხელმძღვანელი, პროფესორი დავით მაღრაძე; საქართველოს ეროვნული მუზეუმის დირექტორი, აკადემიკოსი დავით ლორთქიფანიძე; ტორონტოს უნივერსიტეტის პროფესორი სტივენ ბატიუკი; მილანის უნივერსიტეტის პროფესორი გაბრიელე კოლა; გეიზენჰაიმის უნივერსიტეტის პროფესორი გერგელი სოლნოკი; ღვინის მაგისტრები დებრა მეიბურგი, ლისა პეროტი და კონსტანტინ ბაუმი; ღვინის ექსპერტი და მწერალი რობერტ ჯოზეფი და სხვები.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან კონფერენციას ესწრებოდნენ აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გურამ ალექსიძე და აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი.

კონფერენცია გახსნა საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ ყაველაშვილმა.

ღონისძიების მონაწილეებს სიტყვით მიმართეს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა და ვაზისა და ღვინის საერთაშორისო ორგანიზაციის (OIV) გენერალურმა დირექტორმა ჯონ ბარკერმა.

იმავე დღეს, თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში გაიმართა ღვინის ეროვნული დღისადმი მიძღვნილი საზეიმო საღამო, რომელშიც მონაწილეობდნენ საბალეტო და საოპერო ხელოვნების ცნობილი წარმომადგენლები, ქორეოგრაფიული დასები და სხვადასხვა შემოქმედებითი კოლექტივები. საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებას ესწრებოდა აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე.

    საქართველოს სოფლის მეურნეოიბის მეცნიერებათა აკადემიაში მიმდინარე წლის 30 აპრილს აკადემიის მეცხოველეობის და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით ჩატარდა ვეტერინარი ექიმის საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი კონფერენცია თემაზე: „სამეცნიერო მიღწევები ვეტერინარიასა და მეცხოველეობაში:თეორიიდან პრაქტიკამდე“.

კონფერენცია საზეიმოდ გახსნა და დამსწრე საზოგადოებას მისასალმებელი სიტყვით მიმართა აკადემიის მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა თენგიზ ყურაშვილმა. მისმა გამოსვლამ გამოკვეთა ღონისძიების მნიშვნელობა როგორც სამეცნიერო, ისე პრაქტიკული თვალსაზრისით. ბატონმა თენგიზმა დამსწრე საზოგადოებას მიულოცა აღნიშნული თარიღი და ყურადღება გაამახვილა ქვეყანაში არსებულ ვეტერინარიულ-სანიტარიულ მდგომარეობაზე, არსებულ გამოწვევებსა და მათი გადაჭრის გზებზე. მან ხაზი გაუსვა დაავადებათა პრევენციის, ბიოუსაფრთხოების სტანდარტების დაცვისა და თანამედროვე ვეტერინარიული პრაქტიკის დანერგვის აუცილებლობას. ამასთანავე, აღნიშნა, რომ პროგრესის მიღწევა მნიშვნელოვანწილად არის დამოკიდებული ფერმერების, კერძო მეწარმეებისა და ცხოველთა მოვლა-მოშენებით დაკავებული პირების ცნობიერების ამაღლებაზე, რადგან სწორედ ისინი განსაზღვრავენ მეცხოველეობის პროდუქციის ხარისხს და, შესაბამისად, მოსახლეობის სურსათით უზრუნველყოფის უსაფრთხოებას.

გამოსვლის დასასრულს მომხსენებელი შეეხო ვეტერინარული განათლების საკითხებსაც. მან მიმოიხილა არსებული პრობლემები, მათ შორის კვალიფიციური კადრების დეფიციტი და პრაქტიკულ უნარებზე ორიენტირებული სწავლების საჭიროება, წარმოადგინა რეკომენდაციები მათი აღმოფხვრის მიზნით. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო განათლების სისტემის მოდერნიზაციას, საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებასა და დარგის სპეციალისტთა უწყვეტ პროფესიულ განვითარებას.

ამავე კონტექსტში, კონფერენციის ფარგლებში წარმოდგენილ მოხსენებებში დარგის აქტუალური საკითხები უფრო დეტალურად და სიღრმისეულად იქნა განხილული. ერთ-ერთი ასეთი მოხსენებით – „პრევენციული ღონისძიებების მნიშვნელობა ცოფის დაავადების კონტროლში“ – აუდიტორიის წინაშე წარსდგა სურსათის ეროვნული სააგენტოს ცხოველთა ჯანმრთელობის დეპარტამენტის, ცხოველთა დაავადებების მართვის სამმართველოს მესამე კატეგორიის უფროსი სპეციალისტი, ვეტერინარიის მაგისტრი ლენა ნინიძე. მომხსენებელმა ცოფი განიხილა როგორც განსაკუთრებით საშიში ზოონოზური ინფექცია და წარმოადგინა მისი ეპიდემიოლოგიური და კლინიკური თავისებურებები.

მოხსენებაში აღინიშნა, რომ ცოფის ვირუსისადმი მგრძნობიარეა ყველა თბილსისხლიანი ცხოველი, მათ შორის შინაური (ძაღლი, კატა, სასოფლო-სამეურნეო ცხოველები) და გარეული (მელა, მგელი, ტურა, ენოტისმაგვარი ძაღლი, მღრღნელთა სხვადასხვა სახეობა და ღამურა), აგრეთვე ადამიანი. ინფიცირება, როგორც წესი, ხდება დაავადებულ ცხოველთან უშუალო კონტაქტის შედეგად — დაკბენის, დაკაწვრის ან ინფიცირებული ნერწყვის კანისა და ლორწოვანი გარსების ზედაპირზე მოხვედრის გზით.

ხაზგასმით აღინიშნა, რომ დაავადების კლინიკური ნიშნები ასახავს ცენტრალური ნერვული სისტემის მძიმე დაზიანებას და ხასიათდება სწრაფი პროგრესირებით. სიმპტომატიკა განსხვავდება სახეობების მიხედვით: ძაღლებში ხშირად ვლინდება აგრესიული ქცევა და ხმის ცვლილება; კატებში დაავადება მიმდინარეობს უფრო სწრაფად და გამოირჩევა აგრესიულობით; სასოფლო-სამეურნეო ცხოველებში აღინიშნება აღგზნება, ხმის ცვლილება და კუნთების ტრემორი; გარეულ ცხოველებში კი დამახასიათებელია ადამიანის მიმართ არაბუნებრივი ქცევა, რაც შეიძლება გამოვლინდეს როგორც ზედმეტი მიახლოვებით, ისე აგრესიით.

მოხსენებაში ყურადღება გამახვილდა იმაზეც, რომ ცოფი საქართველოსთვის ენდემურ დაავადებას წარმოადგენს. 2013 წლიდან განხორციელებული პროფილაქტიკური და სალიკვიდაციო ღონისძიებების შედეგად მნიშვნელოვნად შემცირდა დაავადების შემთხვევები, თუმცა იგი კვლავ ფიქსირდება როგორც ხორცისმჭამელ, ისე სასოფლო-სამეურნეო ცხოველებში. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო პრევენციული ღონისძიებების მნიშვნელობას, რომელთა სისტემური და უწყვეტი განხორციელება წარმოადგენს ცოფის კონტროლისა და საბოლოო აღმოფხვრის მთავარ საფუძველს, რაც უზრუნველყოფს როგორც ცხოველთა, ისე ადამიანის ჯანმრთელობის ეფექტიან დაცვას.

კონფერენციაზე მოხსენებით: „ცხოველური წარმოშობის სურსათის (რძე, ხორცი, კვერცხი, თევზი) და ნედლეულის ხარისხის და უვნებლობის ლაბორატორიული კონტროლის ორგანიზაციის შესახებ“ გამოვიდა სურსათის ეროვნული სააგენტოს ვეტერინარული კონტროლის დეპარტამენტის, ვეტერინარული კონტროლის დაგეგმარების სამმართველოს მესამე კატეგორიის უფროსი სპეციალისტი, ვეტერინარიის დოქტორი ნონა ფაღავა.

მომხსენებელმა ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ ცხოველთა ჯანმრთელობის ეფექტიანი კონტროლი, განსაკუთრებით გადამდები დაავადებების პრევენციისა და გავრცელების შეზღუდვის კონტექსტში, მოითხოვს სურსათისა და ნედლეულის სისტემურ ლაბორატორიულ მონიტორინგს. აღნიშნული პროცესი არ შემოიფარგლება მხოლოდ პროდუქციის ხარისხობრივი მაჩვენებლების განსაზღვრით, არამედ გულისხმობს მისი უვნებლობის სრულფასოვან შეფასებასაც. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება რძესა და რძის პროდუქტებს, რომლებიც ადამიანის კვების რაციონში ფართოდ გამოიყენება. ამასთან, ისინი შეიძლება წარმოადგენდეს ინფექციის გადაცემის მნიშვნელოვან წყაროს, ვინაიდან ხშირად შეიცავს პათოგენურ მიკროორგანიზმებს, რომელთაც შეუძლიათ ადამიანის ჯანმრთელობის სერიოზული დაზიანება. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია, ლაბორატორიები აღჭურვილი იყოს თანამედროვე აპარატურითა და შესაბამისი ინსტრუმენტარით, რაც უზრუნველყოფს პათოგენების დროულ აღმოჩენასა და იდენტიფიკაციას.

გარემოს ფაქტორები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს როგორც ცხოველთა ჯანმრთელობის, ისე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვაში. ნიადაგი ხშირად განიხილება წყლის დაბინძურების ერთ-ერთ ძირითად წყაროდ, ხოლო მეცხოველეობა, სხვა რისკ-ფაქტორებთან ერთად, წარმოადგენს გარემოს, განსაკუთრებით კი ნიადაგის დაბინძურების მნიშვნელოვან წყაროს. სუფთა წყალი, ნიადაგი და ჰაერი არსებით გავლენას ახდენს ცხოველის სიცოცხლის ყველა ეტაპზე — ზრდაზე, განვითარებაზე და პროდუქტიულობაზე. შესაბამისად, აღნიშნული გარემო ობიექტები საჭიროებს მუდმივ და სისტემურ კონტროლს, მათ შორის ლაბორატორიულ მონიტორინგს, რაც წარმოადგენს ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვისა და უსაფრთხო სასურსათო პროდუქციის წარმოების ერთ-ერთ აუცილებელ წინაპირობას.

აუდიტორიის წინაშე თემაზე – „ქცევითი თავისებურებებისა და მათი მონიტორინგის კავშირი სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების კეთილდღეობასა და პროდუქტიულობასთან“ – პრეზენტაცია წარმოადგინა ევროპის უნივერსიტეტის პროფესორმა კობა მიქაძემ.

მომხსენებელმა ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების პროდუქტიულობის ამაღლება მჭიდროდ არის დაკავშირებული მათი კეთილდღეობის უზრუნველყოფასთან, რაც თავის მხრივ მოითხოვს მოვლა-შენახვისა და კვების ოპტიმიზაციას, ვეტერინარული უსაფრთხოების მკაცრ დაცვას, ასევე გენეტიკურად მაღალი პოტენციალის მქონე ცხოველების გამოყენებას.  

ცხოველთა ქცევა წარმოადგენს გარემო პირობების ცვლილებებზე რეაგირების მნიშვნელოვან ინდიკატორს. ეთოლოგია სწავლობს ამ ქცევით რეაქციებს და მათ კავშირს ფიზიოლოგიურ მდგომარეობასთან. ეთოლოგიური მონიტორინგი საშუალებას იძლევა შეფასდეს ცხოველთა კეთილდღეობა, დროულად გამოვლინდეს სტრესული და პათოლოგიური ცვლილებები და გაუმჯობესდეს მართვის პირობები.

თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება (კომპიუტერიზებული და სენსორული სისტემები) ზრდის მონიტორინგის ეფექტიანობას და ქმნის ზუსტი მეცხოველეობის განვითარების საფუძველს. კვლევები აჩვენებს, რომ კეთილდღეობის გაუმჯობესება პირდაპირ აისახება ჯანმრთელობაზე, ამცირებს სტრესს და ზრდის პროდუქტიულობასა და პროდუქციის ხარისხს.

კონფერეციის მუშაობაში მონაწილეობა მიიღეს: აკადემიური დეპარტამენტის უფროსმა, აკადემიკოსმა მარინე ბარვენაშვილმა, აკადემიკოსმა ჯემალ გუგუშვილმა, წევრ-კორესპონდენტმა დავით გოდერძიშვილმა, ასევე სსიპ სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის სპესიალისტებმა და აკადემიის აპარატის თანამშრომლებმა.

კონფერენციის მუშაობა შეაჯამა აკადემიის მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა თენგიზ ყურაშვილმა, რომელმაც მადლობა გადაუხადა დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისა და კონფერენციის მუშაობაში აქტიური მონაწილეობისათვის.

      საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს ორგანიზებით ვეტერინარიის მსოფლიო დღე აღინიშნა, რომელიც მიეძღვნა ვეტერინარიის პროფესიის გლობალურ მნიშვნელობასა და „ერთიანი ჯანმრთელობის" მიდგომის როლს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის უზრუნველყოფაში.

     სასტუმრო PARAGRAPH FREEDOM SQUARE,LUXURY COLLECTION საერთაშორისო კონფერენცია ჩატარდა, რომელიც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა, ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WOAH) გენერალურმა მდივანმა ემანუელ სუბეირანმა, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ და საქართველოს პარლამენტის სოფლის მეურნეობის კომიტეტის თავმჯდომარემ გელა სამხარაულმა გახსნეს.

     დავით სონღულაშვილმა ვეტერინარებს პროფესიული დღე მიულოცა და დარგში გაწეული სამუშაოსთვის მადლობა გადაუხადა. მინისტრმა საკუთარ გამოსვლაში ხაზი გაუსვა ვეტერინარიის დარგის მნიშვნელობას ქვეყნის აგროსექტორის განვითარებისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის პროცესში.

   „ცხოველთა მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მხარდაჭერა კიდევ ერთხელ მიუთითებს ღონისძიების მნიშვნელობას და წარმოაჩენს ჩვენი ქვეყნის პროგრესს აღნიშნულ სფეროში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ეს პლატფორმა ქმნის შესაძლებლობას, საერთაშორისო და რეგიონულ გამოწვევებთან დაკავშირებით გაიმართოს პროფესიული მსჯელობა და განხილვა. აღნიშნული კი ხელს უწყობს დარგის შემდგომ განვითარებასა და წინსვლას, რაც ჩვენი ქვეყნისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობის მატარებელია”, - აღნიშნა დავით სონღულაშვილმა.

   WOAH-ის გენერალურმა მდივანმა ემანუელ სუბეირანმა განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა საქართველოს მიერ ვეტერინარიის სფეროში მიღწეულ პროგრესზე და ქვეყნის როლზე რეგიონში.

     გაიმართა პანელური დისკუსია, რომელშიც მონაწილეებმა ვეტერინარიის დარგში არსებული გლობალური და რეგიონული გამოწვევები განიხილეს. ყურადღება გამახვილდა ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებებზე, ტრანსსასაზღვრო დაავადებების პრევენციაზე, ლაბორატორიული შესაძლებლობების გაძლიერებასა და „ერთიანი ჯანმრთელობის“ პრინციპების დანერგვაზე. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ, ქვეყნის მთავარმა სახელმწიფო ვეტერინარმა და WOAH-ის დელეგატმა ლაშა ავალიანმა მონაწილეებს ვეტერინარიის განვითარების მიმართულებით საქართველოს პოლიტიკური ხედვა გააცნო. „ამ ღონისძიების მიზანია როგორც დარგის პოპულარიზაცია, ისე იმ ვეტერინარების აღიარება, რომლებიც ჩართულნი არიან სახელმწიფო პროგრამებსა და კერძო სექტორში. წლევანდელი ღონისძიება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია თავისი მაღალი წარმომადგენლობით. ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალური დირექტორის საქართველოში ვიზიტი და რეგიონის ქვეყნების მხრიდან გამოხატული მხარდაჭერა ღონისძიებას უფრო შინაარსიანსა და შედეგიანს ხდის“, - განაცხადა ლაშა ავალიანმა.

     ვეტერინარიის მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო კონფერენციის ფარგლებში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა და ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WOAH) გენერალურმა მდივანმა ემანუელ სუბეირანმა პროფესიული მიღწევებისთვის ვეტერინარები და წარმატებული სტუდენტები დააჯილდოვეს.

     მინისტრმა ვეტერინარებს გაწეული საქმიანობისთვის მადლობა გადაუხადა, სტუდენტებს კი წარმატებული პროფესიული გზა და დარგის განვითარებაში საკუთარი წვლილის შეტანა უსურვა.

     თბილისში გამართულ კონფერენციაში 20-მდე ქვეყნის წარმომადგენლები და WOAH-ის დელეგატები მონაწილეობდნენ, სადაც ვეტერინარიის სფეროში არსებული გლობალური და რეგიონული გამოწვევები განიხილეს. ღონისძიების ფარგლებში ასევე შემუშავდა „თბილისის კომუნიკე“, რომელიც ვეტერინარიის მსოფლიო დღის ოფიციალურად აღიარებისა და მისი აღნიშვნის კონკრეტული თარიღის დაწესებას ითვალისწინებს.

     საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებაში მონაწილეობდნენ: აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე, აკადემიის აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინა ბარვენაშვილი, აკადემიის მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს მდივანი, აკადემიკოსი თენგიზ ყურაშვილი, აკადემიკოსი ივერი ახალბედაშვილოი, აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი დავით გოდერძიშვილი, აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი ეკატერინე ზვიადაძე.

       გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ ახალი პროგრამა - „აგროთანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა“ წარადგინა, რომელიც აგროსექტორის მხარდაჭერის განახლებულ და თანამედროვე მიდგომას ეფუძნება.

       პროგრამის პრეზენტაცია მისასალმებელი სიტყვით საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ და გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა გახსნეს.

„დღევანდელი დღე კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ პოლიტიკური ნების და გრძელვადიანი ხედვის პირობებში შესაძლებელია სოფლის მეურნეობის განვითარების სრულიად ახალი, ტრანსფორმაციული პროგრამის მომზადება. იწყება საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების ახალი, მოდერნიზებული ეტაპი. ჩვენი მიზანია საქართველოს აგროსექტორის სრული პოტენციალის ათვისება, მისი კონკურენტუნარიანობის გაძლიერება და გლობალურ ბაზრებზე პოზიციების განმტკიცება.

  აგროთანადაფინანსების პროგრამა მომზადდა ფერმერებთან ფართო დიალოგისა და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, ქვეყნის რეალურ საჭიროებებზე დაყრდნობით. შედეგად, ჩამოვაყალიბეთ სექტორის მხარდაჭერის ახალი ხედვა, რომელიც ეფუძნება ეფექტიანობასა და შედეგზე ორიენტირებულობას. პროგრამის მთავარი მიზანია აგროსექტორის განვითარების დაჩქარება, ცოდნის გაღრმავება, ექსპორტის ზრდის ხელშეწყობა და სასურსათო უსაფრთხოების გაძლიერება. ამ რეფორმამ უნდა უზრუნველყოს ფერმერების გაძლიერება, მაღალხარისხიანი ქართული პროდუქციის წარმოება, იმპორტის ჩანაცვლება და საექსპორტო პოტენციალის ზრდა”, - აღნიშნა დავით სონღულაშვილმა.

      საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან შეხვედრას ესწრებოდა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გურამ ალექსიძე.

მეცნიერების სამსახურში შრომით განვლილი გზა

აკადემიკოსი გურამ ტყემალაძე - 85

            საქართველოს ქიმიკოსთა და ბიოქიმიკოსთა სამეცნიერო სკოლის გამოჩენილ და წარმატებულ მეცნიერს, ბიოქიმიისა და მოლეკულური ბიოლოგიის ამერიკული საზოგადოების ნამდვილ წევრს, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორს, პროფესორს, საქართველოს საინჟინრო და სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიების ნამდვილი წევრს, აკადემიკოს გურამ ტყემალაძეს მიმდინარე წლის 25 აპრილს დაბადებიდან 85 და სამეცნიერო, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 60 წელი შეუსრულდა.

            გურამ ტყემალაძე დაიბადა 1941 წლის 25 აპრილს ქ. თბილისში, მათემატიკოსების ოჯახში. 1958 წელს, თბილისის 51-ე საშუალო სკოლის ვერცხლის მედალზე დამთავრების შემდეგ, სწავლა გააგრძელა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1963 წელს და მიენიჭა ქიმიკოსის კვალიფიკაცია. იმავე წელს ბატონმა გურამმა მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის მცენარეთა ბიოქიმიის ლაბორატორიაში ინჟინერ - ქიმიკოსად. 1965-1968 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა ქ. მოსკოვში, ა. ნ. ბახის სახელობის ბიოქიმიის ინსტიტუტში. 1969 წელს იქვე დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, და მიენიჭა ბიოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი.

1968-1975 წწ. ბატონი გურამი მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიოქიმიის ინსტიტუტში ჯერ უმცროსი, ხოლო შემდგომ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. 1972-1975 წწ.

პარალელურად ეწეოდა სალექტორო საქმიანობას თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ბიოლოგიის და ქიმიის ფაკულტეტებზე. 1975-1995 წწ. იგი იყო საქართველოს სტუდენტთა რეს­პუბ­­­ლი­კური საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი და თბილისის უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტთა საბჭოს თავმჯდო­მა­რის მოად­გი­ლე. მისი ხელმძღვანელობით შესრულებული სტუდენტთა სამეცნიერო შრომები არაერთხელ იქნა პრემირებული, როგორც რესპუბლიკურ, ისე საკავშირო კონკურსებში.

1984 წელს გ. ტყემალაძემ დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია მოსკოვში ა. ნ. ბახის სახელობის ბიოქიმიის ინსტიტუტში და მიენიჭა ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი, 1985 წელს კი - პროფესორის სამეცნიერო წოდება.

1975-2004 წწ. ბატონი გურამი გახლდათ ზოოტექნიკურ - სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის (მოგვიანებით აკადემიის, უნივერსიტეტის) არაორგანული ქიმიის, ბიოორგანული და ბიოქიმიის კათედრის გამგე.

2005 წლიდან მუშაობა განაგრძო საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში ქიმიის დეპარტამენტში სრული პროფესორის თანამდებობაზე. 2013 წელს იგი დაინიშნა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ბიოსისტემების ინჟინერინგის ფაკულტეტის სასურსათო ტექნოლოგიების დეპარტამენტის ხელმძღვანელად. 2015 წელს აკადემიკოსი გ. ტყემალძე აირჩიეს ტექნიკური უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭოს წევრად, აგრარული მეცნიერებების და ბიოსისტემების ინჟინერინგის ფაკულტეტზე სადისერტაციო საბჭოს ხელმძღვანელად. იმავდროულად იგი გახლდათ აგრარული ტექნოლოგიების დოქტორანტურის საგანმანათლებლო პროგრამის ხელმძღვანელი.

          2014 წელს ბატონი გურამი არჩეული იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად, აკადემიკოსად, ხოლო 2019 წელს - საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილ წევრად (აკადემიკოსად).

აკადემიკოს გურამ ტყემალაძის სამეცნიერო საქმიანობა აერთიანებს ფუნდამენტურ ცოდნასა და პრაქტიკულ მნიშვნელობას, რაც მას გამორჩეულ მკვლევრად და მეცნიერების განვითარების თვალსაჩინო წარმომადგენლად წარმოაჩენს.

მისი კვლევები, რომლებიც მოიცავს ნივთიერებათა ცვლის რეგულაციისა და მიზანმიმართული მართვის ურთულეს პრობლემებს, წარმოადგენს თანამედროვე მეცნიერების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საყრდენს; ნაშრომები ფერმენტების სტრუქტურასა და ფუნქციას შორის ღრმა ურთიერთკავშირის გამოვლენაში მნიშვნელოვნად ამდიდრებს ბიოქიმიურ ცოდნას და ქმნის საფუძველს ინოვაციური ბიოტექნოლოგიური მიდგომებისათვის; ფერმენტების აქტივობისა და ბიოსინთეზის რეგულაციის, აგრეთვე მათი მოქმედების კინეტიკის კვლევა ცხადყოფს მის მეცნიერულ სიზუსტესა და ანალიტიკურ ხედვას. განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს ბატონი გურამის წვლილი მცენარეთა ზრდა-განვითარებაზე ფიზიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების, ჰერბიციდების, მინერალური და ორგანული ნაერთების ზემოქმედების და მათი დეტოქსიკაციის გზების შესწავლაში, რაც პირდაპირ უკავშირდება სოფლის მეურნეობის ეფექტიანობის ზრდას. არანაკლებ მნიშვნელოვანია მისი ინოვაციური მიდგომა — ღვინისა და ჩაის წარმოების ნარჩენებიდან საკვები ცილის მიღებასა და მის სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა კვებაში გამოყენებასთან დაკავშირებით, რაც ეკოლოგიურად და ეკონომიკურად გამართლებული გადაწყვეტაა. ნაშრომები ჯანმრთელი და დაავადებული მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის სისხლში სუნთქვის ფერმენტების, აგრეთვე ლაქტატისა და მალატდეჰიდროგენაზების შესწავლა საფუძველს ქმნის დაავადებებსა და ფერმენტთა აქტივობებს შორის კავშირის სიღრმისეული გააზრებისათვის, რაც განსაკუთრებული მნიშვნელობის მატარებელია ვეტერინარული მეცნიერების განვითარებისათვის. ყურადღებას იმსახურებს მისი კვლევები ცხოველთა რეპროდუქციული პროცესების გაუმჯობესების მიმართულებით, კერძოდ მიკრობული წარმოშობის ფერმენტის — ჰიალურონიდაზის გავლენის შესწავლა ხელოვნური დათესვლის პროცესში წარმოადგენს მიდგომას, რომელიც პირდაპირ ემსახურება ცხოველთა აღწარმოებითი უნარის ამაღლებას და მეცხოველეობის ეფექტიანობის ზრდას.

როგორც ვხედავთ, აკადემიკოს გ. ტყემალაძის მრავალმხრივი სამეცნიერო საქმიანობა ნათლად აერთიანებს თეორიულ სიღრმესა და გამოყენებით მნიშვნელობას, რაც მას თანამედროვე მეცნიერებაში მაღალი ავტორიტეტის მქონე და დარგის განვითარებაში არსებითი წვლილის შემტან მეცნიერად წარმოგვიდგენს.

მეტად ნაყოფიერია აკადემიკოს გ. ტყემალაძის პედაგოგიური საქმიანობაც. ათეული წლების განმავლობაში კითხულობდა ლექციებს უმაღლეს სასწავლებლებში ისეთ საგნებში, როგორიცაა: ენზიმოლოგია არაორგანული, ორგანული, ბიოორგანული ქიმია, ბიოქიმია, მცენარეთა ბიოქიმიის საფუძვლები, მცენარეთა ბიოქიმია, ბიოქიმიის საფუძვლები, სტრუქტურები და ფუნქციები ბიოქიმიურ პროცესებში, აგრარულ კულტურათა ბიოქიმია, სურსათის წარმოების ბიოქიმია. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია მრავალი დისერტაცია და სადიპლომო ნაშრომი.

           აკადემიკოს გურამ ტყემალაძეს სამეცნიერო - პედაგოგიური მუშაობის პერიოდში გამოქვეყნებული აქვს 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 9 თეორიული და პრაქტიკული სახელმძღვანელო, სახელმძღვანელო, 3 მონოგრაფიული ხასიათის ლექსიკონი. განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მის მიერ გამოცემული ორიგინალური, ფუნდამენტური სახელმძღვანელო „ბიოქიმიის საფუძვლები“ და ენციკლოპედიური ლექსიკონი „ბიოქიმია და მოლეკულური ბიოლოგია“. ეს უკანასკნელი, გამოირჩევა თავისი შინაარსით, სიღრმითა და მრავალმხრივობით, კარგად შერჩეული ფერადი საილუსტრაციო მასალით.

ბატონ გურამს მონაწილეობა აქვს მიღებული არაერთ ადგილობრივ თუ საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში, სიმპოზიუმებში, ყრილობებსა და კონგრესებში (ლატვია, ესტონეთი, რუსეთი, უკრაინა, ყაზახეთი, უზბეკეთი, გერმანია, იუგოსლავია, კანადა, ესპანეთი, შოტლანდია, საბერძნეთი, ბელგია, საფრანგეთი, ჰოლანდია), სადაც აკადემიური საზოგადოების წინაშე მრავალგზის წარსდგა მაღალპროფესიული და შთამბეჭდავი მოხსენებებით.

გურამ ტყემალაძე მრავალმხრივ დაჯილდოებული და მრავალფეროვანი ნიჭით გამორჩეული პიროვნებაა, რომლის შემოქმედებითი დიაპაზონი სცილდება ერთ სფეროს და სხვადასხვა მიმართულებით თანაბარი სიღრმით იშლება. განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს მისი შრომები ენათმეცნიერებასა და რელიგიურ-ქრისტიანულ პუბლიცისტიკაში, სადაც იგი აზრის სიზუსტეს სულიერ სიღრმესთან ჰარმონიულად აერთიანებს.

ამასთანავე, მისი შემოქმედება პოეზიის სივრცეშიც სრულად იშლება — იგი პოეტური კრებულების ავტორია, ხოლო მისი სიტყვა მუსიკაშიც ცოცხლობს, როგორც საესტრადო სიმღერების ტექსტების ავტორისა.

აკადემიკოსი გურამ ტყემალაძე თავისი მრავალწლიანი ნაყოფიერი სამეცნიერო და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისთვის არაერთი მაღალი ჯილდოსა და აღიარების მფლობელია. იგი დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით (2002 წ.); აგრარულ დარგში წლის საუკეთესი მეცნიერის დიპლომით (2015წ.) ; ოქროს მედლით საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის წინაშე გაწეული განსაკუთრებული დამსახურებისათვის (2023წ.); პროფესორ ვ. შამათავას სახელობის პრემიით სახელმძღვანელოსათვის „ბიოქიმიის საფუძვლები“ (2025წ).

ჰყავს ორი შვილი, ოთხი შვილიშვილი და სამი შვილთაშვილი.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის და ქვეყნის აგრარიკოს-მეცნიერთა სახელით გულითადად ვულოცავთ აკადემიკოს გურამ ტყემალაძეს ამ ღირსშესანიშნავ თარიღებს დაბადებიდან 85-ე და სამეცნიერო, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობიდან მე-60 წლისთავს. ვუსურვებთ ჯანმრთელობას, დიდხანს სიცოცხლეს, ნაყოფიერ შემოქმედებით, სამეცნიერო, პედაგოგიურ და საზოგადოებრივ საქმიანობას ჩვენი ქვეყნის საკეთილდღეოდ.

22 აპრილი - დედამიწის საერთაშორისო დღე

მიმდინარე წლის 22 აპრილს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომათა დარბაზში აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა დედამიწის საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა.

დედამიწის დღე - ყოველწლიური ღონისძიება, რომელიც 22 აპრილს აღინიშნება. ამ დღეს მსოფლიოს გარშემო იმართება გარემოს დაცვის მხარდასაჭერი ღონისძიებები. ის პირველად აღინიშნა 1970 წელს, დღესდღეობით კი დედამიწის დღის ქსელის მიერ მსოფლიო მასშტაბითაა კოორდინირებული და ყოველწლიურად აღინიშნება 193 ქვეყანაზე მეტში.

სხდომას ესწრებოდნენ: გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის სამეცნიერო განყოფილების წევრები: საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის, გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიის წევრ - კორესპონდენტი, ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორის მ/შ, სატყეო საქმის დოქტორი, გიორგი ქავთარაძე, სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი, აგრარული უნივერსიტეტის   ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის ტყის დაცვის განყოფილების პროფესორი, დოქტორი მედეა ბურჯანაძე, სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო - კვლევითი ცენტრის აგროსატყეო კულტურების კვლევის სამსახურის უფროსი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი - ნანა გოგინაშვილი.

სხდომა გახსნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მოკლე მისალმების შემდეგ, მან სიტყვა გადასცა აგრარული უნივერსიტეტის ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის ტყის დაცვის განყოფილების პროფესორს, დოქტორ მედეა ბურჯანაძეს, რომელმაც წარმოადგინა მოხსენება თემაზე: "რადონის   გავლენა სასოფლო სამეურნეო კულტურებსა და სოფლის მეურნეობაზე". მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ რადონი, როგორც ბუნებრივი რადიოაქტიური აირი, წარმოიქმნება ურანის დაშლის შედეგად ნიადაგში. იგი სოფლის მეურნეობაში ძირითადად ნიადაგის რადიაციული ფონისა და წყლის ხარისხის კონტექსტში განიხილება. რადონი გავლენას ახდენს მცენარეთა ზრდაზე, ნიადაგის მიკროფლორაზე და შეიძლება დაგროვდეს ნათესებში. მაღალი კონცენტრაცია აზიანებს ნათესებს, თუმცა დაბალი დოზები, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ჰორმეზისის ეფექტით (დაბალი დოზების სტიმულირებადი მოქმედება) შესაძლოა სასარგებლოც იყოს. რადონის დონე ბუნებაში ერთნაირი არ არის, ზოგ ადგილას ძალიან დაბალია, სხვაგან კი საკმაოდ მაღალი შეიძლება იყოს. ეს დამოკიდებულია ძირითადად გეოლოგიაზე, ნიადაგზე და გარემო პირობებზე.

რადონი მცენარეებზე პირდაპირ ძლიერად არ მოქმედებს, მაგრამ მისი რადიოაქტიური ბუნება გავლენას ახდენდეს მცენარის ზრდასა და განვითარებაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როცა კონცენტრაცია მაღალია. რადონი ნიადაგიდან შეიძლება შევიდეს მცენარეში ფესვების მეშვეობით. მისი დაშლისას გამოიყოფა რადიაცია, რაც აზიანებს მცენარის უჯრედებს, შედეგად მცენარე სუსტდება, ფერხდება ფოტოსინთეზის პროცესი, მცირდება მოსავლიანობა, იშვიათად იწვევს მუტაციებს. რადონისაგან უმეტესად ზიანდება გორგლოვანი და ფესვნაყოფა კულტურები (კარტოფილი, სტაფილო), ნიადაგთან ახლოს მზარდი მცენარეები.

ტყის ეკოსისტემაზე რადონის გავლენა მინიმალურია და პრაქტიკულად შეუმჩნეველი ბუნებრივ პირობებში. რადგან რადონის კონცენტრაცია ღია სივრცეში (მაგალითად ტყეში) ჩვეულებრივ ძალიან დაბალია აერაციის გამო. მაგრამ ტყეში რადონის დონე შეიძლება ოდნავ მაღალი იყოს, ვიდრე ღია ველზე, რადგან: ხეები და ნიადაგის საფარი ამცირებს ჰაერის ცირკულაციას, მაგრამ მაინც ბევრად დაბალია, ვიდრე დახურულ სივრცეში. რადონის ზეგავლენა ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, განსაკუთრებით დახურულ სივრცეებში, ვიდრე ტყის ბიოლოგიური პროცესებისთვის.

მოხსენების დასასრულს გაიმართა მეტად საინტერესო დისკუსია კითხვა - პასუხის რეჟიმში.

სხდომა შეაჯამა გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მან მადლობა გადაუხადა მომხსენებელს, დამსწრე საზოგადოებას, მობრძანებისათვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს უწყობს უწყობს აგრარულ სფეროში არსებული გამოწვევების განხილვასა და მათი გადაწყვეტის გზების მოძიებას.

        მიმდინარე წლის 17 აპრილს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიას საქმიანი ვიზიტით სტუმრობდა აჭარის სოფლის მეურნეობის მინისტრი დენის სალუქვაძე. შეხვედრის დაწყებამდე იგი გაეცნო აკადემიის ინფრასტრუქტურას: საგამოფენო სივრცეს, მცენარეთა გენეტიკური რესურსების საცავს, აკადემიის საინფორმაციო ცენტრს და სხვა.

   სხდომა წარიმართა შემდეგი დღის წესრიგით: 

• შეხვედრის გახსნა სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე.
• მისასალმებელი სიტყვა - აჭარის სოფლის მეურნეობის მინისტრი,  დენის სალუქვაძე.

• მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე -

სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მიმდინარე საქმიანობისა და მიღწევების მიმოხილვა; მომავალი სტრატეგიული გეგმები.

•   სოფლის მეურნეობის მინისტრი, დენის სალუქვაძე - სამინისტროსა და აკადემიას შორის თანამშრომლობის გაღრმავება; ერთობლივი პროგრამები და პროექტები; აგრარული სექტორის ინოვაციური განვითარება
• დისკუსია.

     საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან შეხვედრაში მონაწილეობდნენ: აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გურამ ალექსიძე; აკადემიის მთავარი აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე, აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე, აკადემიის პრეზიდიუმის მრჩეველი აკადემიკოსი ნოდარ ჭითანავა, აგროინჟინერიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი რევაზ მახარობლიძე, გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სამეცნიერო-საკოორდინაციო ცენტრის დირექტორი, აკადემიკოსი ზაურ ფუტკარაძე, აკადემიკოსი ჯემალ კაციტაძე, აკადემიკოსი ჯემალ გუგუშვილი.

     აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროდან შეხვედრაში მონაწილეობდნენ: მინისტრის მოადგილე ირმა აფხაზავა, აგრარული განვითარების დეპარტამენტის უფროსი ლევან ბოლქვაძე.    

შეხვედრის ბოლოს ხელი მოეწერა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიასა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს შორის.

საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსის, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის თინათინ სადუნიშვილის წიგნის

„გიორგი კვესიტაძის ბიოორგანული ტექნოლოგიები’’   პრეზენტაცია

  2026 წლის 16 აპრილს გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტში გაიმართა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსის, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის თინათინ სადუნიშვილის წიგნის „გიორგი კვესიტაძის ბიოორგანული ტექნოლოგიები“ პრეზენტაცია.

  წიგნის პრეზენტაციას ესწრებოდნენ: საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები: ვლადიმერ პაპავა, თამაზ შილაკაძე, გურამ ჯაფარიძე, თინათინ სადუნიშვილი; გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი მამუკა თავხელიძე; საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე. პრეზენტაციას ასევე ესწრებოდნენ აკადემიური წრის წარმომადგენლები და სხვა დაინტერესებული პირები.

სხდომა მისასალმებელი სიტყვით გახსნა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორმა, პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორმა, პროფესორმა მამუკა თავხელიძემ. შემდეგ, მან სიტყვა გადაცა აკადემიკოს თინათინ სადუნიშვილს, რომელმაც ვრცლად მიმოიხილა აკადემიკოს გიორგი კვესიტაძის მიერ შესწავლილი და დამუშავებული ბიოტექნოლოგიები, მათი არსი და მნიშვნელობა.

აუდიტორიის წინაშე ვრცელი მოხსენებით წარსდგა აკადემიკოსი გიორგი კვესიტაძეც, რომელმაც თავის პრეზენტაციაში ისაუბრა ძირითად მიგნებებსა და გამოწვევებზე. კერძოდ, მან აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი ბიოტექნოლოგიები ეფუძნება საქართველოს ბიოლოგიური მრავალფეროვნებიდან ფიზიოლოგიური და ბიოქიმიური მახასიათებლების ანალიზის საფუძველზე შერჩეულ მცენარეებს, საპროფიტულ მიკროორგანიზმებს, არატოქსიკურ მიცელიურ სოკოებს და მათ ფერმენტებს; რაც შეეხება ბიოტექნოლოგიების შემუშავების მიზანს, ესაა სამოქმედო ბიოლოგიური ინსტრუმენტების შერჩევა და დახასიათება, განახლებადი ბიომასის ტრანსფორმაცია არატოქსიკურ, მაღალკალორიულ დამატებითი ღირებულების პროდუქტებად, ნიადაგის დეკონტამინაცია და სხვ.

პრეზენტაციის დასრულების შემდეგ, გაიმართა აქტიური დისკუსია კითხვა - პასუხის რეჟიმში.

სხდომა შეაჯამა და დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისათვის მადლობა გადაუხადა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორმა, პროფესორმა მამუკა თავხელიძემ.

აგრარული ინოვაციების კომისიის სხდომა

  მიმდინარე წლის 15 აპრილს შედგა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული აგრარული ინოვაციების კომისიის სხდომა, რომელზეც მოხსენებით თემაზე: ,,რძის მწარმოებელი ფერმის  მართვის ქართული სისტემა“ გამოვიდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მეცხოველეობისა და საკვებწარმოების დეპარტამენტის სანაშენე მუშაობის ჯგუფის ხელმძღვანელი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი გიული გოგოლი.

           მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ ეკონომიკური საქმიანობის ნებისმიერ სფეროში, მათ შორის მეცხოველეობაში, წარმოების მართვის ეფექტიანი სისტემა არის დარგის მდგრადი განვითარების საფუძველი. ფერმის მართვის შემთხვევაში სისტემის ამოცანაა ინდივიდუალურად, ნახირში არსებული ყველა ცხოველის პროდუქტიულობის, აღწარმოების უნარის, საკვებით უზრუნველყოფის და სხვა ზოოტექნიკური მონაცემების აღრიცხვა, აგრეთვე ინფორმაციის ანალიზი ცხოველთა ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე, გაწეულ ხარჯებსა თუ მიღებულ შემოსავლებზე და მათ საფუძველზე წარმოების ეფექტიანად მართვის უზრუნველყოფა.

პროფესორმა გ. გოგოლმა ხაზი გაუსვა იმ ფაქტსაც, რომ დღევანდელი მდგომარეობით, ქვეყანაში მერძეული მიმართულების ფერმერული მეურნეობების მართვა, მიუხედავად მწარმოებელთა მხრიდან სერიოზული ძალისხმევისა, ნაკლებად ეფექტიანია. ამის გათვალისწინებით, გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) საქართველოს ოფისისა და საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ სამეცნიერო-კვლევით ცენტრის თანამშრომლობით მიმდინარეობს მუშაობა სარძეო მეძროხეობის ფერმის მართვის ელექტრონული სისტემის პროგრამის შექმნაზე, რომელიც ეფუძნება ამ მიმართულებით მსოფლიო გამოცდილებას და 2015-2024 წლებში სამეცნიერო-კვლევით ცენტრში გაწეულ სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის შედეგებს.  

მოხსენების მსვლელობისას ბატონმა გიულიმ დამსწრე საზოგადოებას აუწყა, რომ პროექტზე მუშაობისას გათვალისწინებული იქნა საქართველოს სარძეო მეძროხეობაში არსებული მდგომარეობა, როგორიცაა: ფერმების სიდიდე, მათი ტექნიკური შეიარაღება და შესაძლებლობები, აღრიცხვიანობაში არსებული მდგომარეობა, ცხოველთა ჯიშობრივი შემადგენლობა, ასევე ფერმერთა გამოცდილება, კვალიფიკაცია და უნარები. ამდენად, პროგრამა რძის მწარმოებელი ფერმის მართვასთან დაკავშირებით მორგებული იქნა ქვეყანის სარძეო მეძროხეობაში არსებულ მდგომარეობაზე. იმავდროულად, იგი ადაპტირებული იქნა განვითარებულ ქვეყნებში დანერგილ სისტემებთან და შესაბამისობაში იყო მოყვანილი ცხოველთა იდენტიფიკაციის, რეგისტრაციისა და შეფასების დამოუკიდებელი სახელმძღვანელო პრინციპების, სტანდარტებისა და სერტიფიცირების გლობალური პროვაიდერის (ICAR) მიერ შემუშავებულ სტანდარტთან.

პროფესორმა გ. გოგოლმა ყურადღება გაამახვილა იმაზეც, რომ შემოთავაზებული სისტემის ეფექტურობას განსაზღვრავს ისიც, რომ პროგრამით სარგებლობა არ მოითხოვს კომპიუტერულ საშუალებებთან მუშაობის რამდენადმე ღრმა ცოდნას, სამართავად საკმაოდ მარტივია, მომხმარებელს თავად შეუძლია მასში დარეგისტრირება, მონაცემების შეტანა და გამოყენება. აღინიშნა, რომ დაგეგმილია მეცხოველეობის ყველა სხვა მიმართულებისთვის ფერმის მართვის სისტემის მსგავსი პროგრამების შემუშავება, რაც, თავის მხრივ, შექმნის ქვეყანაში სანაშენე-სასელექციო საქმიანობის აღდგენის წინაპირობას და ცხოველთა ჯიშობრივი გაუმჯობესებით უზრუნველყოფს დარგის მდგრად განვითარებას.

        მოხსენების შემდეგ გაიმართა დისკუსია, მომხსენებელს შეკითხვები დაუსვეს და აზრი გამოთქვეს:  აკადემიკოსებმა: გ. ალექსიძე, ნ. ჭითანავამ, ა. დიდებულიძემ, დოქტორებმა: ც. სამადაშვილმა, ა. მესხიშვილმა, ლ. ელანიძემ.

დასმულ შეკითხვებზე მომხსენებელმა ამომწურავი პასუხები გასცა. სხდომის დასასრულს ერთხმად იქნა მიღებული დადგენილების პროექტი.