სიახლეები

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია —

თელავში მეცნიერების რეგიონულ ფესტივალზე

 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიამ მონაწილეობა მიიღო თელავში გამართულ მეცნიერების რეგიონული ფესტივალის დასკვნით ღონისძიებაში, რომელიც იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვევით, 2026 წლის 15 ოქტომბერს, თელავის ისტორიული მუზეუმის ტერიტორიაზე გაიმართა. 

ფესტივალში მონაწილეობდნენ სსიპ სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, კოლეჯების — „აისისა“ და „პრესტიჟის“, სკოლების, სხვა სასწავლო და სამეცნიერო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, აგრეთვე ადგილობრივი მეწარმეები.

ღონისძიებას ესწრებოდნენ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრი გივი მიქანაძე, მინისტრის მოადგილე ზვიად გაბისონია, კახეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებული პლატონ კალმახელიძე, უნივერსიტეტების რექტორები, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლები და სხვა მოწვეული სტუმრები.

საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მხარდაჭერით გამართული მეცნიერების რეგიონული ფესტივალის მიზანია რეგიონებში სამეცნიერო და ინოვაციური საქმიანობის ხელშეწყობა, ახალგაზრდებში კვლევითი ინტერესის გაღვივება, სამეცნიერო პოტენციალის წარმოჩენა და სამეცნიერო-კვლევით ორგანიზაციებსა და ბიზნესსექტორს შორის თანამშრომლობის გაძლიერება.

ფესტივალის მასპინძელმა ორგანიზაციამ — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა — წარმოადგინა სხვადასხვა ფაკულტეტის საქმიანობა. ფესტივალის ფარგლებში უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებლები და მეცნიერები დაჯილდოვდნენ.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ფესტივალის მუშაობაში მონაწილეობდნენ აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე და აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი.

აკადემიის პავილიონში წარმოდგენილი იყო მისი სამეცნიერო და ინტელექტუალური საქმიანობის ამსახველი მასალები: წიგნები, რეკომენდაციები, საერთაშორისო და ადგილობრივი სამეცნიერო კონფერენციების შრომათა კრებულები, წლიური ანგარიშები და სხვა პუბლიკაციები.

აკადემიის პავილიონს ეწვივნენ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრი გივი მიქანაძე, მინისტრის მოადგილე ზვიად გაბისონია, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები — ჯაბა სამუშია და ვახტანგ თაქთაქიძე, იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი შალვა ჭკადუა და სამეცნიერო მიმართულებით რექტორის მოადგილე ნუნუ გელდიაშვილი. პავილიონით დაინტერესდნენ აგრეთვე თელავის ისტორიული მუზეუმის თანამშრომლები,  აგრარული დარგის სპეციალიტები, სტუდენტები.

სტუმრებმა აკადემიკოსებს არაერთი შეკითხვა დაუსვეს, რომლებსაც ანატოლი გიორგაძემ და მარინე ბარვენაშვილმა ამომწურავი პასუხები გასცეს. განსაკუთრებული ინტერესი გამოიწვია ქართული ხორბლის ენდემური სახეობებისა და ადგილობრივი ჯიშების შესახებ წარმოდგენილმა სამეცნიერო ნაშრომებმა. დაინტერესებულ სტუმრებს ამ მიმართულებით აკადემიის საქმიანობისა და წარმოდგენილი მასალების შესახებ ამომწურავი ინფორმაცია აკადემიკოსმა ანატოლი გიორგაძემ მიაწოდა.

   ღრმა მწუხარებით ვემშვიდობებით გამოჩენილ ქართველ მეცნიერს, ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორს, პროფესორს, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსს, მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და სახელმძღვანელოს ავტორს, ღირსეულ პედაგოგსა და საზოგადო მოღვაწეს — ბატონ ომარ ქეშელაშვილს, რომლის მრავალწლიანი ნაყოფიერი საქმიანობა მნიშვნელოვანი და განუყოფელი ნაწილია ქართული აგრარულ-ეკონომიკური მეცნიერების განვითარების ისტორიისა.

         ომარ ქეშელაშვილი დაიბადა 1941 წლის 14 აგვისტოს, მკვლევართა ოჯახში. მეცნიერებისადმი ერთგულება მისთვის ოჯახური ტრადიციის ბუნებრივი გაგრძელება იყო: მამა ქართული აგრობიოლოგიური მეცნიერების ერთ-ერთი ფუძემდებელი და თვალსაჩინო წარმომადგენელი გახლდათ, დედა კი — ნიადაგმცოდნე მეცნიერი. ამ გარემომ განსაზღვრა მისი პროფესიული არჩევანი და საფუძველი ჩაუყარა იმ მრავალმხრივ სამეცნიერო მოღვაწეობას, რომელმაც შემდგომში ფართო აღიარება მოიპოვა.

         1963 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის ფაკულტეტი. განსაკუთრებული ნიჭითა და მიზანდასახულობით გამორჩეულმა ახალგაზრდა მკვლევარმა 1968 წელს დაიცვა ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1978 წელს — ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. მისი სადოქტორო ნაშრომი, რომელიც მიწათმოქმედების ქიმიზაციის ეკონომიკური შეფასების საკითხებს ეძღვნებოდა, მაღალი მეცნიერული ღირებულებითა და ინოვაციური მიდგომებით გამოირჩეოდა. მასში საინფორმაციო ტექნოლოგიების შესაძლებლობების გამოყენებამ საფუძველი დაუდო ახალ მიმართულებას აგრარულ-ეკონომიკურ კვლევებში.

         ბატონი ომარის სამეცნიერო დამსახურება სათანადოდ იქნა აღიარებული: 1994 წელს იგი აირჩიეს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, 1995 წელს კი — აკადემიის ნამდვილ წევრად, აკადემიკოსად. იგი ასევე იყო ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და საქართველოს ეკონომიკის, ბიზნესისა და ეკოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიების აკადემიკოსი.

         მისი პროფესიული ცხოვრების დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის, ორგანიზაციისა და მართვის საკითხების კვლევას, სამეცნიერო დაწესებულებების განვითარებასა და ახალი თაობის სპეციალისტთა აღზრდას მიეძღვნა. 1966 წლიდან იგი მოღვაწეობდა სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც თანმიმდევრულად გაიარა პროფესიული და სამეცნიერო ზრდის ყველა ძირითადი ეტაპი — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლიდან სექტორისა და განყოფილების ხელმძღვანელობამდე, შემდეგ კი დირექტორის მოადგილეობამდე.

        1988 წლიდან მისი საქმიანობა გაგრძელდა საქართველოს აგროსამრეწველო კომპლექსის ეკონომიკისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 2006 წელს იგი ინსტიტუტის დირექტორად დაინიშნა, 2007 წლიდან კი ხელმძღვანელობდა ახლად დაფუძნებულ აგრარული ეკონომიკის ინსტიტუტს. შემდგომ წლებში იგი იყო ამ ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე და სამეცნიერო ხელმძღვანელი. მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით განხორციელებულმა კვლევებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ქვეყნის აგრარული სექტორის ეკონომიკური პრობლემების შესწავლასა და მათი გადაჭრის მეცნიერული საფუძვლების შემუშავებაში.

        განსაკუთრებული ადგილი ეკავა მის საგანმანათლებლო და საზოგადოებრივ მოღვაწეობასაც. 1991–2011 წლებში ბატონი ომარი ხელმძღვანელობდა მის მიერ დაფუძნებულ საქართველოს ბიზნესის უნივერსიტეტს, ხოლო 2011 წლიდან — მის ბაზაზე შექმნილ ეკონომიკისა და ბიზნესის ინსტიტუტს. იგი არა მხოლოდ ხელმძღვანელი და ორგანიზატორი, არამედ ცოდნის გაზიარებაზე, პროფესიულ განვითარებასა და მეცნიერულ აზროვნებაზე ორიენტირებული პედაგოგი იყო. 2008 წლიდან იგი ასევე თავმჯდომარეობდა საერთაშორისო რეფერირებადი სამეცნიერო-მეთოდოლოგიური და პრაქტიკული ჟურნალის — „აგრარულ-ეკონომიკური მეცნიერება და ტექნოლოგიები“ — სარედაქციო-სამეცნიერო საბჭოს და იყო მისი მთავარი რედაქტორი.

        აკადემიკოს ომარ ქეშელაშვილის სამეცნიერო მემკვიდრეობა მრავალმხრივი და შინაარსობრივად მნიშვნელოვანი იყო. მან ფუნდამენტური კვლევებით საფუძველი ჩაუყარა ახალ მიმართულებებს ქართულ აგრარულ-ეკონომიკურ მეცნიერებაში. პირველმა შეიმუშავა სპეციალური კომპიუტერული პროგრამა და მეთოდიკა, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი გახდა სოფლის მეურნეობაში მინერალური სასუქების, ჰერბიციდებისა და მცენარეთა დაცვის საშუალებების გამოყენების ეკონომიკური ეფექტიანობის შეფასება საქართველოს რეგიონული თავისებურებების გათვალისწინებით.

       მისი კვლევების მნიშვნელოვანი მიმართულება იყო მცენარეთა მავნე ორგანიზმების წინააღმდეგ ბრძოლის ეკონომიკური მიზანშეწონილობის ზღვრების დადგენა. მან საფუძველი ჩაუყარა ფერმერულ მეურნეობებში სამეურნეო რისკების მართვის პრობლემების მეცნიერულ შესწავლას და განსაზღვრა რისკის გამართლების ეკონომიკური ზღვრები და უკუგების ოპტიმალური დონეები.

       განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა მის წვლილს საქართველოს სოფლის მეურნეობის საწარმოო სპეციალიზაციის ზონალური სქემის შემუშავებაში. მისი კვლევების საფუძველზე, 2009 წელს ქვეყნის ტერიტორია აგროსამრეწველო და კვების მრეწველობის სპეციალიზაციის მიხედვით დაიყო 13 ზონად და 8 ქვეზონად. ეს ნაშრომი ქვეყნის აგრარული სექტორის განვითარების, რეგიონული თავისებურებების გათვალისწინებისა და შემდგომი სამეცნიერო კვლევებისთვის მნიშვნელოვან საფუძვლად იქცა.

      ბატონი ომარის ხელმძღვანელობით, თანაავტორობითა და რედაქტორობით შეიქმნა არაერთი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ნაშრომი. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია „რეკომენდაციები საქართველოს სოფლის მეურნეობის გაძღოლის სისტემების შესახებ“ და 15 ტიპური საწარმოსთვის მომზადებული სოფლის მეურნეობის გაძღოლის სისტემების რეკომენდაციები, რომელთა შექმნისთვისაც მას სახელმწიფო პრემია მიენიჭა. მისი კოორდინაციით მომზადდა აგრეთვე 15 რაიონის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პროგრამა.

       აკადემიკოსი ომარ ქეშელაშვილი იყო მრავალი ორიგინალური მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოს ავტორი. მის ნაშრომებს შორისაა „ბიზნესის ორგანიზაცია“, „ფერმერული მეურნეობის მენეჯმენტი“, ოთხტომეული „საქართველოს აგრარული სექტორის ეკონომიკური ზრდის სტრატეგიული სისტემა“ და „ბიზნეს-გეგმის შედგენის თეორია და პრაქტიკა“. ეს გამოცემები ასახავს მისი ინტერესების ფართო სპექტრს და მისწრაფებას, მეცნიერული ცოდნა პრაქტიკული საქმიანობისთვისაც გამოეყენებინა.

       მისი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი მოღვაწეობა არაერთი ჯილდოთი და აღიარებით აღინიშნა. მათ შორის იყო საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის პირველი ხარისხის პრემია, საკავშირო სამეცნიერო-ეკონომიკური საზოგადოების კონკურსის მესამე ხარისხის პრემია, საზოგადოება „ცოდნის“ მედალი, ღირსების ორდენი და საპატიო წოდება — „წლის საუკეთესო მეცნიერი ეკონომიკის დარგში“. მიღებული აქვს აგრეთვე საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს საპატიო სიგელი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი საგანმანათლებლო მოღვაწეობისთვის.

        ომარ ქეშელაშვილის ცხოვრება მეცნიერების, ცოდნისა და საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობის სამსახურის ნათელი მაგალითი იყო. იგი იმ მეცნიერთა თაობას ეკუთვნოდა, რომელთათვისაც კვლევა მხოლოდ პროფესიული საქმიანობა კი არა, ქვეყნის განვითარების საქმეში შეტანილი წვლილი და მომავალი თაობების წინაშე პასუხისმგებლობაც გახლდათ. მისმა ნაშრომებმა, სამეცნიერო ინიციატივებმა, საგანმანათლებლო საქმიანობამ და ორგანიზატორულმა ნიჭმა მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა ქართულ აგრარულ-ეკონომიკურ მეცნიერებაში.

       მისი სახელი და სამეცნიერო მემკვიდრეობა დარჩება კოლეგების, მოწაფეების, თანამოაზრეებისა და იმ ადამიანების ხსოვნაში, რომელთაც მასთან თანამშრომლობისა და მისგან ცოდნის მიღების შესაძლებლობა ჰქონდათ. მის მიერ გაწეული შრომა კვლავაც ემსახურება ქართული აგრარული მეცნიერებისა და ეკონომიკური აზროვნების განვითარებას.

       ღრმა მწუხარებით ვუსამძიმრებთ მის ოჯახს, ახლობლებს, კოლეგებს, აღზრდილებს და სამეცნიერო საზოგადოებას ამ მძიმე დანაკარგს.

       ნათელი და მარადიული იყოს აკადემიკოს ომარ ქეშელაშვილის ხსოვნა!

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში მეტყევის დღე აღინიშნა

      გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა 9 ოქტომბერს მეტყევეებს პროფესიული დღე მიულოცა და ტყის დაცვისა და მდგრადი მართვის საქმეში მათი ყოველდღიური შრომისა და პროფესიული საქმიანობის მნიშვნელობაზე ისაუბრა.

       „საქართველოში სატყეო რეფორმა 2013 წლიდან მიმდინარეობს და მისი მთავარი მიზანი საქართველოს ტყეების მდგრადი მართვა, აღდგენა და ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებაა. მეამაყება, რომ თქვენთან ერთად საფუძველი ჩავუყარეთ უპრეცედენტო და ყოვლისმომცველ ცვლილებებს, რომელთა მსგავსი საქართველოს ისტორიაში არ ყოფილა. ეს არის საქმე არა მხოლოდ ტყის, არამედ ჩვენი საზოგადოების და ქვეყნის მომავლისთვის. ამ მიზნის მიღწევა შეუძლებელია იმ ადამიანების გარეშე, რომლებიც ყოველდღიურად ზრუნავენ საქართველოს ტყეებზე - ტყის მცველების, მეტყევეების, სპეციალისტებისა და მეცნიერების. მოხარული ვარ, რომ ამ განსაკუთრებულ დღეს შესაძლებლობა მაქვს, დავაჯილდოვო ტყის სფეროში დასაქმებული ადამიანები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი პროფესიული წვლილი შეიტანეს ჩვენი ქვეყნის სატყეო სფეროს განვითარებაში.

თქვენი სახით ტყეს საიმედო პატრონი ჰყავს, ხოლო თქვენ, სამინისტროს სახით, ღირსეული პარტნიორი და ქომაგი“, - აღნიშნა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა.

      წლების განმავლობაში ტყის სექტორში წარმატებული საქმიანობისთვის, ეროვნული სატყეო სააგენტოს, დაცული ტერიტორიების სააგენტოს, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტისა და აჭარის ა/რ სატყეო სააგენტოს წარმომადგენლებს სამკერდე ნიშნები და ფულადი ჯილდოები გადაეცათ. ღონისძიებაზე ასევე დაჯილდოვდნენ სატყეო დარგში მოღვაწე სამეცნიერო და აკადემიური წრეების წარმომადგენლები.

        ტყის დაცვისა და სატყეო სექტორის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის,  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან დამსახურებული მეტყევის წოდება მიენიჭა აკადემიკოს გიორგი გაგოშიძეს. საპატიო მეტყევის სამკერდე ნიშნით დაჯილდოვდა აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე.

      10 ოქტომბერს საქართველოში მეტყევის პროფესიული დღე აღინიშნება. მეტყევეები ქვეყნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ბუნებრივ სიმდიდრეს — ტყეს — იცავენ, რაც ამ პროფესიის განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობასა და მნიშვნელობას განაპირობებს.

მეტყევის პროფესიის პოპულარიზაციისა და სატყეო დარგის მნიშვნელობის ხაზგასმის მიზნით, საქართველოში მეტყევის პროფესიული დღე 1999 წლიდან აღინიშნება. მიმდინარე წლის 9 ოქტომბერს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომათა დარბაზში, აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით, მეტყევის დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა გაიმართა.

სხდომას ესწრებოდნენ აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების წევრები: განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე; აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, სატყეო საქმის დოქტორი გიორგი ქავთარაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ქიმიური ტექნოლოგიების ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი; აგრეთვე, ამავე ფაკულტეტის IV კურსის სტუდენტები.

სხდომა გახსნა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მან დამსწრე საზოგადოებას მოკლედ მიმართა და მეტყევის პროფესიული დღე მიულოცა. შემდეგ სიტყვა გადასცა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ქიმიური ტექნოლოგიების ფაკულტეტის ასოცირებულ პროფესორს, სოფლის მეურნეობის დოქტორ ზვიად ტიგინაშვილს, რომელმაც წარმოადგინა მოხსენება თემაზე: „ქართული მუხის ტყის ტიპოლოგიური მრავალფეროვნება შიდა ქართლის რეგიონში“.

მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ ტყის ტიპოლოგიური შესწავლა აუცილებელია ტყის ეკოსისტემის სრულყოფილად შესაფასებლად. ერთი და იმავე დომინანტი სახეობით — მოცემულ შემთხვევაში, ქართული მუხით — წარმოდგენილი ტყეები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ერთმანეთისგან სახეობრივი შემადგენლობით, კორომის სტრუქტურითა და სიხშირით, ქვეტყის განვითარებით, ბალახოვანი საფარის შემადგენლობით, ნიადაგური პირობებით, ტაქსაციური მაჩვენებლებითა და სხვა მახასიათებლებით.

ამ განსხვავებების გამოვლენა საშუალებას იძლევა, უფრო ზუსტად შეფასდეს ტყის ეკოლოგიური თავისებურებები და განისაზღვროს, თუ როგორ მოქმედებს კონკრეტული ადგილსამყოფელის პირობები მუხნარების ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე.

კვლევის ფარგლებში საველე მასალა შეგროვდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის ექვს სატყეო უბანში: ალის, ცედანის, ჩორჩანის, ხაშურის, ზღუდერისა და სურამის სატყეო უბნებში. შესწავლილი იქნა 11 სანიმუშო ფართობი. მათი აღწერისას გათვალისწინებული იყო რელიეფი, ფერდობის დახრილობა და ექსპოზიცია, ზღვის დონიდან სიმაღლე, ნიადაგური პირობები, კორომის შემადგენლობა და სტრუქტურა, ქვეტყე, ცოცხალი საფარი და ძირითადი ტაქსაციური მაჩვენებლები.

მიღებული მასალების საფუძველზე მუხნარების ტიპები სამ ძირითად ეკოლოგიურ ჯგუფად დაჯგუფდა: ქსეროფილურ, ჰემიქსეროფილურ და მეზოფილურ ტიპებად. ეს დაჯგუფება ასახავს შესწავლილ ტერიტორიაზე ადგილსამყოფელის ეკოლოგიური პირობებისა და ტყის მცენარეული საფარის თავისებურებებს.

მოხსენებაში განხილული იყო აგრეთვე ძირითადი, ანუ პირველადი, ტყის ტიპებისა და წარმოებული, მეორეული ან სახეცვლილი ტყის ტიპების გამიჯვნის საკითხი. კვლევის შედეგების მიხედვით, მუხნარების თანამედროვე მდგომარეობასა და სტრუქტურაზე გავლენას ახდენს როგორც ბუნებრივი გარემო პირობები, ისე სხვადასხვა ბუნებრივი და ანთროპოგენური ფაქტორი. შესაბამისად, ტყის შეფასებისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დომინანტი სახეობის განსაზღვრა, არამედ იმ ეკოლოგიური პირობებისა და განვითარების თავისებურებების გათვალისწინებაც, რომლებმაც კონკრეტული ტყის ტიპის ჩამოყალიბება განაპირობა.

მუხის ტყეების ტიპოლოგიური შესწავლა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ტყის მდგრადი მართვის თანამედროვე მიდგომების პირობებში. ტყის რესურსების ეფექტიანი მართვა მოითხოვს მათი მდგომარეობის, ეკოლოგიური თავისებურებებისა და განვითარების პოტენციალის სრულყოფილ შეფასებას. ამ თვალსაზრისით, ტიპოლოგიური კვლევები ავსებს ტყის ინვენტარიზაციისა და ტაქსაციის მონაცემებს და ხელს უწყობს მათ ეკოლოგიურ ინტერპრეტაციას.

ზ. ტიგინაშვილმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ტყის ტიპების გამოვლენა და მათი ადგილსამყოფელის პირობებთან დაკავშირება მნიშვნელოვანია ტყის მდგომარეობის შეფასების, ბუნებრივი განახლების პროცესებზე დაკვირვების, ტყის აღდგენის ღონისძიებების დაგეგმვისა და გრძელვადიანი მონიტორინგისათვის. ერთი და იმავე დომინანტი სახეობით წარმოდგენილი კორომების მართვისას შესაძლოა განსხვავებული მიდგომების გამოყენება გახდეს საჭირო, რადგან მათი ეკოლოგიური პირობები, სტრუქტურა და განახლების პოტენციალი ყოველთვის იდენტური არ არის.

ტიპოლოგიური მონაცემების გამოყენება საფუძველს ქმნის ტყის ეკოლოგიური მდგომარეობის დროში შესადარებლადაც. განმეორებითი დაკვირვებები შესაძლებელს გახდის შეფასდეს, როგორ იცვლება კორომის შემადგენლობა, ქვეტყე, ბალახოვანი საფარი და სხვა მახასიათებლები ბუნებრივი პროცესებისა თუ გარემოზე მოქმედი ფაქტორების გავლენით.

ამასთან, კვლევის შედეგების შიდა ქართლის მთელ რეგიონზე განზოგადება დამატებითი საველე კვლევების გარეშე მიზანშეწონილი არ არის. წარმოდგენილი მასალა უშუალოდ ხაშურის მუნიციპალიტეტში შესწავლილ მუხნარებს ეხება. შესაბამისად, რეგიონული სურათის სრულყოფილად წარმოსაჩენად მიზანშეწონილია კვლევის გაგრძელება შიდა ქართლის სხვა ტყიან ტერიტორიებზეც, მათ შორის თეძამის, ტანასა და ძამის ხეობებში.

მოხსენების მთავარი გზავნილი იყო, რომ ტყის მდგრადი მართვისთვის აუცილებელია არა მხოლოდ მისი შემადგენლობისა და მარაგის აღრიცხვა, არამედ ეკოლოგიური თავისებურებებისა და განვითარების კანონზომიერებების გააზრებაც. სწორედ ამგვარი მიდგომა ქმნის საფუძველს ტყის რესურსების გონივრული მართვის, მათი ბუნებრივი პოტენციალის შენარჩუნებისა და მომავალი თაობებისთვის ტყის ეკოსისტემების მდგრადობის უზრუნველსაყოფად.

მოხსენების დასასრულს გაიმართა დისკუსია, რომელშიც აქტიურად ჩაებნენ როგორც მეცნიერები, ასევე სტუდენტებიც.

სხდომა შეაჯამა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მან მადლობა გადაუხადა მომხსენებელსა და დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისთვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს უწყობს საქართველოს ბიოლოგიურ მრავალფეროვნებასთან დაკავშირებული აქტუალური საკითხების განხილვასა და მათი გადაჭრის გზების დასახვას.

გურჯაანის ღვინის ფესტივალი 2026

   მიმდინარე წელს, ფესტივალის 10 წლის იუბილე აღინიშნა და ტრადიციულად, გურჯაანში, ახტალის პარკში გაიმართა. საიუბილეო წლის მთავარი გზავნილი „თანამედროვე მემკვიდრეობა“ იყო, რომელიც 8000 წლიან ქართულ მეღვინეობასა და თაობებს შორის უწყვეტ კავშირს უსვამდა ხაზს.

       გურჯაანის ღვინის ფესტივალს  საქართველოს პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძე, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი დავით სონღულაშვილი  და მთავრობის წევრები დასწრნენ.

     „ვულოცავ გურჯაანის ღვინის ფესტივალს 10 წლის იუბილეს. წლების განმავლობაში ფესტივალი მნიშვნელოვან ტრადიციად ჩამოყალიბდა და ქართველი მეღვინეების, მევენახეებისა და მეწარმეებისთვის საკუთარი პროდუქციის წარმოჩენის, მომხმარებელთან შეხვედრისა და საქმიანი ურთიერთობების დამყარების მნიშვნელოვან სივრცედ იქცა. ეს ყველაფერი ხელს უწყობს მათი ბიზნესის განვითარებას. წელს, ფესტივალზე 500-ზე მეტი მეწარმეა წარმოდგენილი, რაც ღონისძიების მასშტაბურობასა და მნიშვნელობას კიდევ უფრო უსვამს ხაზს. ფესტივალი უამრავ ქართველ და უცხოელ სტუმარს მასპინძლობს და კახეთს შემოდგომის პერიოდში განსაკუთრებულ ხიბლს სძენს. ეს ღონისძიება კიდევ ერთხელ წარმოაჩენს რეგიონის სტუმართმასპინძლობის ტრადიციას და ხელს უწყობს ღვინის ტურიზმის განვითარებას, ქართული ღვინის კულტურის პოპულარიზაციასა და ქვეყნის ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენას“, - განაცხადა დავით სონღულაშვილმა.

     გურჯაანის ღვინის ფესტივალი ქართული ღვინის კულტურისა და ტრადიციების პოპულარიზაციას, მეღვინეობის განვითარებასა და ადგილობრივი მეწარმეების მხარდაჭერას ემსახურება. ღონისძიებამ სხვადასხვა რეგიონის მეღვინეები და ღვინის მწარმოებლები გააერთიანა და სტუმრებს ქართული ღვინის მრავალფეროვნების გაცნობის შესაძლებლობა მისცა.

      საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებაში მონაწილება მიიღეს აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა გურამ ალექსიძემ და აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილემ, აკადემიკოსმა ანატოლი გიორგაძემ.

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია გულითადად ულოცავს აკადემიის სურსათის უვნებლობისა და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანს, აკადემიკოს ზურაბ ცქიტიშვილს ფარიკაობაში

„სპორტის რაინდის“ წოდების მინიჭებას.

აკადემია ბატონ ზურაბს უსურვებს ჯანმრთელობას, ხანგრძლივ სიცოცხლესა და წარმატებებს სამეცნიერო საქმიანობაში.

 ღრმად პატივცემულ აკადემიკოსებს —  ბატონ  რამაზ ხუროძეს,  ვლადიმერ პაპავას,  ლევან ჯაფარიძეს   და  რამაზ ხეცურიანს

         საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის და აგრარიკოს მეცნიერთა სახელით გულითადად გილოცვათ  თბილისის საპატიო მოქალაქის  წოდების მინიჭებას.

      ეს მნიშვნელოვანი აღიარება წარმოადგენს არა მხოლოდ თქვენი მრავალწლიანი სამეცნიერო, აკადემიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის ღირსეულ შეფასებას, არამედ იმ განსაკუთრებული წვლილის დაფასებასაც, რომელიც თქვენ შეიტანეთ ქართული მეცნიერების, განათლებისა და საზოგადოებრივი აზრის განვითარებაში.

      თქვენი პროფესიული გზა, მეცნიერული ღვაწლი და ინტელექტუალური მემკვიდრეობა ქართული აკადემიური სივრცის მნიშვნელოვანი ნაწილია. თქვენი საქმიანობა არაერთი თაობისთვის ცოდნის, პროფესიონალიზმის, პასუხისმგებლობისა და ქვეყნის სამსახურის მაგალითს წარმოადგენს.

          თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება განსაკუთრებული სიმბოლური მნიშვნელობის მატარებელია, რადგან იგი გამოხატავს დედაქალაქისა და საზოგადოების პატივისცემას იმ ადამიანებისადმი, რომელთა მოღვაწეობამ მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა ჩვენი ქვეყნის კულტურულ, სამეცნიერო და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

     გისურვებთ ჯანმრთელობას, ხანგრძლივ შემოქმედებით სიცოცხლეს, ახალ სამეცნიერო წარმატებებსა და ნაყოფიერ მოღვაწეობას საქართველოსა და ქართული მეცნიერების საკეთილდღეოდ.

      დაე, თქვენი მრავალწლიანი გამოცდილება, ცოდნა და აკადემიური მემკვიდრეობა მომავალ თაობებს კვლავაც ღირსეული მაგალითისა და შთაგონების წყაროდ დარჩენოდეს.

       კიდევ ერთხელ გულითადად გილოცავთ ამ დამსახურებულ და საპატიო აღიარებას!

       საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია

        საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში მიდინარე წლის 29 სექტემბერს აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა მრგვალი მაგიდა, რომელიც მიეძღვნა გამოჩენილი ქართველი მეცნიერის, გენეტიკოს-სელექციონერის, ბოტანიკოსის, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორის, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტის, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებლისა და აკადემიკოსის ლეონარდე დეკაპრელევიჩის დაბადებიდან 140 წლისთავს.

მრგვალ მაგიდას ესწრებოდნენ: აკადემიის მთავარი აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე, აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი გოგოლა მარგველაშვილი, აკადემიკოსები: როლანდ კოპალიანი, ზაურ ჩანქსელიანი, წევრ-კორესპონდენტი გიზო გოგიჩაიშვილი, მეცნიერებათა განყოფილებების სწავლული მდივნები, დოქტორები: მაია ფეიქრიშვილი და გიორგი ღამბაშიძე, წამყვანი სპეციალისტები: ქეთევან ჭიპაშვილი, ლარისა ჩაიკა და მარიამ მოსაშვილი. მრგვალ მაგიდას ასევე ესწრებოდნენ მოწვეული სტუმრები: სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი ცოტნე სამადაშვილი და დოქტორი გოჩა წერეთელი.

მრგვალი მაგიდა გახსნა აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა გოგოლა მარგველაშვილმა. მანვე გააკეთა ფართო მოხსენება ლეონარდე დეკაპრელევიჩის ცხოვრებასა და სამეცნიერო მოღვაწეობაზე. მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ განუზომელია ლ. დეკაპრელევიჩის ღვაწლი ქვეყნის აგრარული მეცნიერების განვითარებაში, ხაზი გაუსვა მის საქმიანობას მცენარეთა გენეტიკის, სელექციის, მემინდვრეობის, თესლწარმოების, კულტურულ მცენარეთა შესწავლის მიმართულებით. განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა ლ. დეკაპრელევიჩის ღვაწლზე ქართული ხორბლის ენდემური სახეობების შესწავლისა და მათი მნიშვნელობის წარმოჩენის საქმეში, მის კვლევებზე, რომლებიც მოიცავდა მათი ბიოლოგიური და სამეურნეო თავისებურებების შესწავლასა და აღწერას. ლ. დეკაპრელევიჩის დამსახურებით ქართული ხორბალი საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოებამ გაიცნო, რითაც მნიშვნელოვანი საფუძველი შეიქმნა ქართული ხორბლის გენეტიკური რესურსების მსოფლიო მნიშვნელობის ობიექტად აღიარებისთვის. ნიკოლოზ ვავილოვთან და პეტრე ჟუკოვსკისთან ერთად მან მეცნიერულად დაასაბუთა, რომ საქართველო ხორბლის წარმოშობის ერთ-ერთი მთავარი მსოფლიო კერაა.

ლ. დეკაპრელევიჩს მიღებული ჰქონდა რვა საავტორო მოწმობა.   იყო ნიკოლოზ ვავილოვის სახელობის პრემიის ერთ-ერთი პირველი ლაურეატი. იგი ასევე იყო საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, დაჯილდოებული ორი ლენინის ორდენით, სხვა სახელმწიფო ჯილდოებითა და მედლებით.

ქალბატონი გოგოლა მოხსენებაში ასევე შეეხო ლ. დეკაპრელევიჩის საზოგადოებრივ საქმიანობას. აღინიშნა, რომ მისი დამსახურებით დაარსდა საქართველოს ცენტრალური სასელექციო სადგური, რომლის პირველი დირექტორიც თავად იყო. იგი წლების განმავლობაში გახლდათ საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ლექტორი, ხელმძღვანელობდა ამავე ინსტიტუტის გენეტიკა-სელექციის კათედრას. მისი ხელმძღვანელობით აღიზარდა მეცნიერთა და სპეციალისტთა არაერთი თაობა და სხვ.

მრგვალ მაგიდაზე ლ. დეკაპრელივიჩზე მოგონებით გამოვიდა სოფლის მეურნეობის დოქტორი ცოტნე სამადაშვილი. ბატონმა ცოტნემ აღნიშნა, რომ მას  დიდი პატივი და ბედნიერება ხვდა წილად ყოფილიყო ლ. დეკაპრელევიჩის სტუდენტი. გაიხსენა მასთან გატარებული წლები და მისი მეგობრული, კეთილგანწყობილი, მამა-შვილური  დამოკიდებულება ახალგაზრდების მიმართ. ისაუბრა ლ. დეკაპრელევიჩის პროფესიონალიზმსა და არჩეული საქმიანობისადმი სიყვარულზე. მომხსენებლის თქმით, ასაკში შესულიც კი ლ. დეკაპრელევიჩი არ იზარებდა შემოევლო ნათესები, ხორბალი იქნებოდა ეს თუ სხვა კულტურა, გულდასმით დათვალიერებინა ისინი და დაკვირდებოდა მათ ზრდა-განვითარებას. ბატონმა ცოტნემ ასევე აღნიშნა ლ. დეკაპრელევიჩის დიდი წვლილი ადგილობრივი ქართული ხორბლის ჯიშების გამოყვანაში.

მრგვალი მაგიდის დასასრულს გაიმართა დისკუსია, რომელშიც მონაწილეობდნენ აკადემიკოსები: ალექსანდრე დიდებულიძე და როლანდ კოპალიანი, წევრ-კორესპონდენტი გიზო გოგიჩაიშვილი და დოქტორი გოჩა წერეთელი. მონაწილეებმა აღნიშნეს, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ ლ. დეკაპრელევიჩს პირადად არ იცნობდნენ, მის შესახებ ბევრი რამ ჰქონდათ მოსმენილი წინა თაობებისა და მისი ყოფილი სტუდენტებისგან. მათი შეფასებით, ლ. დეკაპრელევიჩი იყო გამორჩეული მეცნიერი და მაღალი ადამიანური თვისებებით დაჯილდოებული პიროვნება.

            მრგვალი მაგიდის მუშაობა შეაჯამა აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების  აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა გოგოლა მარგველაშვილმა. მან მადლობა გადაუხადა დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისთვის და მრგვალი მაგიდის მუშაობაში აქტიური მონაწილეობისათვის.

          მიმდინარე წლის 23 სექტემბერს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში შედგა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული აგრარული ინოვაციების კომისიის სხდომა, რომელზეც აუდიტორიის წინაშე მოხსენებით თემაზე: „ელექტრიფიცირებული სატრანსპორტო-ტექნოლოგიური კომპლექსი სამთო პირობებში განლაგებული სასოფლო-სამეურნეო ფერმებისთვის“ წარსდგა ელიზბარ ერისთავის სახელობის ენერგეტიკის სასწავლო ცენტრის დირექტორის მოადგილე, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ნუგზარ ბერიძე.

მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების მნიშვნელოვანი ნაწილი სამთო პირობებშია განლაგებული. ისინი გამოირჩევა რთული რელიეფით (ციცაბო ფერდობები, მცირეკონტურიანი, დასერილ-დანაწევრებული ნაკვეთები და ა. შ.) და ზღვის დონიდან დიდ სიმაღლეზე მდებარეობით, რაც ამცირებს სასოფლო-სამეურნეო წარმოების პროდუქტიულობას და ართულებს სამუშაო პირობებს. მიუხედავად ამისა, სამთო მიწათმოქმედების განვითარება უალტერნატივოა, რადგან იგი ხელს უწყობს მოსახლეობის დასაქმებასა და ადგილზე დამაგრებას. გარდა ამისა, უკანასკნელ პერიოდში მზარდი პოპულარობით სარგებლობს აგროტურიზმი, რაც ხელს უწყობს ადგილზე წარმოებული ეკოლოგიურად სუფთა, მაღალხარისხიანი პროდუქციის მოხმარებასაც.

პროფესორ ნუგზარ ბერიძის აზრით, სამთო რეგიონების სამეურნეო პოტენციალის რაციონალურად გამოყენების საფუძველი სამთო მიწათმოქმედების ტექნოლოგიური გარდაქმნაა, რაც ჯერ საწყის ეტაპზეა. ამ განვითარების ერთ-ერთ ელემენტად უნდა განიხილებოდეს მონორელსური ტრანსპორტი, რომელიც წარმოადგენს ციცაბო ფერდობებზე (ფერდობების დახრის კუთხე ≥20°), მათ შორის, ტერასებზე, განლაგებული ინტენსიური კულტურებისთვის, როგორებიცაა ხეხილი, ვაზი, ციტრუსოვანი კულტურები და ა. შ., შიდასატრანსპორტო საშუალებას (მოკრეფილი მოსავლის ტრანსპორტირება გარე ლოჯისტიკურ პლატფორმებამდე, ანასხლავი მასების გამოტანა, სასუქებისა და პესტიციდების, ასევე ნიადაგის დამამუშავებელი, შემასხურებელი, გამფრქვევი იარაღებისა და მოწყობილობების ტერასებამდე მიტანა და მათი ენერგოუზრუნველყოფა — საწვავის, საკაბელო კვების ან დამუხტვის სერვისის მიწოდება).

შესაბამისად, სამთო მიწათმოქმედებაში ციცაბო ფერდობებზე განთავსებული მრავალწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოვლა-მოყვანის ტექნოლოგიის ენერგეტიკული გარდაქმნისათვის აუცილებელია არსებული შიგაწვის ძრავაზე მომუშავე მონორელსური ტრანსპორტის ელექტრიფიკაცია, მკვებავი ძაბვის უსაფრთხო დონისა და სახეობის შერჩევით, ტენიან გარემოში ადამიანებსა და ცხოველებთან შესაძლო კონტაქტის გათვალისწინებით. მონორელსური ტრანსპორტის როგორც ევროპულ, ასევე იაპონურ და ჩინურ მოდელებს აქვთ ელექტრული მოდიფიკაციები აკუმულატორული კვებითა და ელექტროამძრავით, თუმცა აგროტექნოლოგიური კუთხით ძირითადად გამოიყენება შიგაწვის ამძრავი და აგრეთვე აკუმულატორული კვების ელექტროამძრავი, რომლებიც ნაკლებად საიმედოა და მოსახერხებელი ინტენსიური ოპერირების პირობებში.

საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში, სამთო სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ელექტრიფიცირებული მონორელსური ტრანსპორტის შესაქმნელად სამუშაოები დაიწყო 1984 წელს (აკად. ვ. მეტრეველი, პროფ. ნ. ბერიძე, დოქტ. ნ. ბუაჩიძე) და მიმდინარეობდა 2010 წლამდე. დამუშავებულია ოთხი მოდიფიკაციის სატრანსპორტო საშუალება: იაპონური MR-10-ისა და სამამულო МРТ-1-ის ბაზაზე შექმნილი მოდელები და ორი ორიგინალური კონსტრუქცია — ЭМТ-1 და ЭМТ-2. კონსტრუქციული დახვეწა მიმდინარეობდა ენერგეტიკული და საექსპლუატაციო მაჩვენებლების გაუმჯობესების მიმართულებით. მიღებულია ერთი საავტორო მოწმობა და საქართველოს სამი პატენტი, დაცული იქნა ერთი საკანდიდატო და ერთი სადოქტორო დისერტაცია, მოპოვებულ იქნა რუსთაველის სახელობის სამეცნიერო ფონდის საგრანტო დაფინანსება. კვლევის შედეგები ასახულია 30-მდე სამეცნიერო ნაშრომში და განხილული იქნა მრავალ სამეცნიერო კონფერენციაზე.

მოხსენების შემდეგ გაიმართა დისკუსია, რომელშიც მონაწილეობდნენ აკადემიკოსები: გურამ ალექსიძე, ნოდარ ჭითანავა, ალექსანდრე დიდებულიძე; პროფესორები: ოთარ ქარჩავა, ნუგზარ ებანოიძე, ლალი ელანიძე; დოქტორი გოჩა ცოფურაშვილი და მეწარმე ა. ბიწაძე.

კომისიამ ერთხმად მიიღო დადგენილება საწარმოს შექმნის თაობაზე, რომელიც საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მონორელსური ტრანსპორტის მწარმოებლის წარმომადგენელი გახდება, უზრუნველყოფს მისი პროდუქციის გასაღებას და საპროექტო, სამონტაჟო და ტექნიკური სერვისების განხორციელებას. აღნიშნულ საქმიანობასთან ერთად, საწარმო ჩართული იქნება სასწავლო-კვლევით პროცესში და ექნება ლაბორატორია, სადაც სტუდენტები შეისწავლიან და პრაქტიკულად განახორციელებენ პროექტირებისა და მონტაჟის სამუშაოებს. სამუშაოები დაფუძნებული იქნება ადრე განხორციელებული კვლევების შემდგომ განვითარებაზე, მათ შორის, ელექტრიფიცირებული მონორელსური და გლუვრელსიანი კონსტრუქციების სრულყოფაზე, სამთო და რთულ რელიეფურ პირობებში განთავსებული მრავალწლიანი ნარგავების მოვლა-მოყვანის სამუშაოებისათვის განკუთვნილი ელექტრიფიცირებული ხელის იარაღებისა და მთლიანად სატრანსპორტო-ტექნოლოგიური კომპლექსის ელექტრომომარაგებისა და ავტომატიზაციის სისტემის დამუშავებაზე და ა. შ.

   საინჟინრო და სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა VII საერთაშორისო კონგრესი საქართველოს მეცნიერებათა

ეროვნულ  აკადემიაში

(7th International Congress on Engineering and Life Science – ICELIS 2026)

            მიმდინარე 2026 წლის 22-24 სექტემბერს საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნულმა აკადემიამ უმასპინძლოა საინჟინრო და სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა VII საერთაშორისო კონგრესს (ICELIS 2026), რომელიც მიეძღვნა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დაარსების 85-ე წლისთავს.

             კონგრესის მაღალ აკადემიურ დონეზე მომზადება უზრუნველყო ერთობლივმა საერთაშორისო საპატიო საბჭომ:

საპატიო თავმჯდომარე (Honorary Chair): აკადემიკოსი, პროფ. დოქტ. რამაზ ხუროძე (საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი).

კონგრესის თავმჯდომარე (Chair): აკადემიკოსი, პროფ. დოქტ. გივი გავარდაშვილი (საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია).

გენერალური კოორდინატორი (General Coordinator): ასოცირებული პროფ. დოქტ. ადემ იავუზ სონმეზი (კასტამონუს უნივერსიტეტი, თურქეთი).

პასუხისმგებელი მდივანი (Responsible Secretary): ასოცირებული პროფესორი, უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი კონსტანტინე ბზიავა (საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ცოტნე მირცხულავას სახელობის წყალთა მეურნეობის ინსტიტუტი)

       კონგრესის სამეცნიერო პროგრამის ფარგლებში ონლაინ რეჟიმში მოსმენილი იქნა ნობელის პრემიის ლაურეატის, მანჩესტერის უნივერსიტეტის (დიდი ბრიტანეთი) პროფესორ, დოქტორ ჯეფ ლივერმორის (Prof. Dr. Geoff Levermore) საჯარო ღია ლექცია თემაზე: „კლიმატის ცვლილება, ნეტო–ნულოვანი ემისია, ტექნოლოგია და ეთიკა“ (“Climate Change, Net Zero, Technology and Ethics”).

      საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან საერთაშორისო კონგრესს ესწრებოდა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე.

      „ფერმერის დღე 2026”, რომელსაც თბილისის ეთნოგრაფიულმა მუზეუმმა უმასპინძლა, საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ და გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა გახსნეს. ღონისძიება გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ინიციატივითა და სოფლის განვითარების სააგენტოს ორგანიზებით გაიმართა და მიზნად ფერმერებისა და აგრობიზნესის წარმომადგენლების საქმიანობის წარმოჩენას, მათი მნიშვნელოვანი როლის ხაზგასმას და სოფლის მეურნეობის სექტორის განვითარების ხელშეწყობას ისახავდა.

     საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებას ესწრებოდნენ აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გურამ ალექსიძე და აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე.

        ფერმერის შრომაზე არის დამოკიდებული ჩვენი ქვეყნის გაძლიერება, ეკონომიკური განვითარება, სასურსათო უსაფრთხოება, სოციალური სტაბილურობა და, რა თქმა უნდა, ფერმერის შრომაზე არის დამოკიდებული ძლიერი სოფელი და ძლიერი სოფლის მეურნეობა, - ამის შესახებ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ ფერმერის დღისადმი მიძღვნილ ღონისძიებაზე სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა.

მთავრობის მეთაურმა აგრობიზნესის წარმომადგენლებს ფერმერის დღე მიულოცა და მათ გაწეული შრომისთვის მადლობა გადაუხადა.

„თქვენი შრომა არის პატრიოტიზმის ერთ-ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი გამოხატულება. ჩვენ გვაქვს მნიშვნელოვანი წინსვლა სოფლის მეურნეობაში ყველა მიმართულებით. ამ წინსვლას ადასტურებს კონკრეტული შედეგები. გასულ წელს აგრობიზნესის მთლიანმა გამოშვებამ თითქმის 20 მილიარდ ლარს მიაღწია, რაც 2012 წელთან შედარებით 2,5-ჯერ გაუმჯობესებული მაჩვენებელია. სოფლის მეურნეობაში შექმნილი მშპ 5.4 მილიარდ ლარამდე გაიზარდა და ეროვნული ეკონომიკის თითქმის 6%-ს შეადგენს დღეისათვის. სოფლად დასაქმებულთა რაოდენობამ 577 ათასს გადააჭარბა, ხოლო უმუშევრობა 11.2%-მდე შემცირდა. ეს შედეგები მეტყველებს იმაზე, რომ ჩვენ გვაქვს მუდმივი წინსვლა, თუმცა სოფლის მეურნეობას სჭირდება მუდმივი ზრუნვა, განვითარება. ამისთვის სახელმწიფო ბევრ რამეს აკეთებს და მომავალშიც გააკეთებს“, - განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

პრემიერ-მინისტრმა სიტყვით გამოსვლისას ისაუბრა სახელმწიფო პროგრამებზეც, რომლებიც ფერმერთა მხარდასაჭერად და ქართული სოფლის გასაძლიერებლად მოქმედებს.

       „ჩვენი ფერმერების შრომასა და პროფესიონალიზმთან ერთად, თანმიმდევრულ პოლიტიკას უდიდესი წვლილი მიუძღვის სოფლის მეურნეობის მუდმივ და თანმიმდევრულ გაძლიერებაში. სწორედ ამ პოლიტიკის შედეგია ის, რომ ქართული აგროსასურსათო პროდუქცია საერთაშორისო ბაზრებზე ღირსეულ ადგილს იმკვიდრებს. გასულ წელს აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტმა მსოფლიოს 110-ზე მეტ ქვეყანაში ისტორიულ რეკორდს მიაღწია და 1 მილიარდ 845 მილიონი დოლარი შეადგინა. წელსაც გრძელდება აღმავალი დინამიკა და თუ ავიღებთ 7 თვის მონაცემებს, ექსპორტი უკვე 14%-ით აღემატება გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებლებს. მთლიანობაში დღეს ამ სექტორზე საქართველოს მთლიანი ექსპორტის თითქმის მეოთხედი, 24% მოდის. მიღწეული შედეგების კიდევ უფრო გასამყარებლად, ადგილობრივი წარმოების ზრდის, იმპორტის ჩანაცვლებისა და საექსპორტო პოტენციალის გაძლიერების მიზნით, წელს ავამოქმედეთ ერთიანი „აგროთანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა“ და „ფერმერთა რეესტრი“. განსაკუთრებით სასიხარულოა, რომ ამ სფეროთი სულ უფრო მეტად ინტერესდებიან ახალგაზრდები, ასევე იზრდება ქალი ფერმერების რაოდენობა და ამ ყველაფერს ახალი ენერგია შემოაქვს სოფლის მეურნეობაში. ახალგაზრდებს შემოაქვთ ახალი ცოდნა, თანამედროვე ტექნოლოგიები და ის ენერგია, რომელიც სჭირდება ქართული სოფლის მეურნეობის მუდმივ გაძლიერებას და განვითარებას“, - აღნიშნა პრემიერმა.

      აგრობიზნესის წარმომადგენლებს ფერმერის დღე მიულოცა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა.

     „საქართველოს აგროსექტორი სტაბილურად ვითარდება და ეს დინამიკა ჩვენი ფერმერებისა და აგრობიზნესის წარმომადგენლების შრომასთან და სახელმწიფოს თანმიმდევრულ მხარდაჭერასთან არის დაკავშირებული. დღეს, საქართველოს ათ უმსხვილეს საექსპორტო პროდუქტს შორის ნახევარი აგროსასურსათო პროდუქტია. სახელმწიფო მხარდამჭერი პროგრამების დაწყებიდან დღემდე, აგრობიზნესის პროდუქციის გამოშვება ყოველწლიურად, საშუალოდ, 8 პროცენტით იზრდება. გასულ წელს, საქართველოდან მსოფლიოს 110 ქვეყანაში რეკორდული 1.8 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების აგროსასურსათო პროდუქცია გავიდა. ჩვენი მიზანია, სრულად ავითვისოთ საქართველოს აგროსექტორის პოტენციალი, გავაძლიეროთ მისი კონკურენტუნარიანობა და ხელი შევუწყოთ ქართული პროდუქციის პოზიციების განმტკიცებას გლობალურ ბაზრებზე“, - განაცხადა დავით სონღულაშვილმა.

    მინისტრმა სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის 10 ფერმერი დააჯილდოვა.

       პრემიერ-მინისტრმა, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრთან ერთად, აგროსასურსათო პროდუქციის გამოფენა დაათვალიერა.

       ღონისძიებას საქართველოს მთავრობისა და პარლამენტის წევრები დაესწრნენ.

        ტყე ბუნების დიდი საჩუქარია, რომელსაც განსაკუთრებული გაფრთხილება და ზრუნვა სჭირდება. ტყეების შენარჩუნებით ვინარჩუნებთ არა მხოლოდ პლანეტის მწვანე საფარს, არამედ სიცოცხლეს დედამიწაზე. ამიტომ ტყეების დაცვა და ტყის მუშაკთა პატივისცემა თითოეული ჩვენგანის ვალია.

კაცობრიობა საუკუნეების განმავლობაში სარგებლობდა ტყის სიკეთით, თუმცა ხშირად მას უდიერადაც ეპყრობოდა. თანამედროვე სამყაროში, გლობალური დათბობისა და ტყის ხანძრების საფრთხის პირობებში, ტყეებს კიდევ უფრო მეტი დაცვა და ზრუნვა სჭირდება, ხოლო ამ მნიშვნელოვან მისიას ტყის მუშაკები იღებენ საკუთარ თავზე. მათი შრომის წყალობით გაჩეხვისა და ხანძრების შედეგად დაზიანებულ ტერიტორიებზე მილიონობით ახალგაზრდა ნერგი ირგვება, ხორციელდება ტყის მცენარეულობის მოვლა და აღდგენა, მიმდინარეობს მავნებლების წინააღმდეგ ბრძოლა. ტყის მუშაკები ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ბრაკონიერობის აღკვეთაში და ტყის ბიომრავალფეროვნების დაცვაში.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში სექტემბრის თვეში ტრადიციულად აღინიშნება ტყის მუშაკთა საერთაშორისო დღე. წელსაც 18 სექტემბერს აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა ტყის მუშაკთა საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა.

სხდომას ესწრებოდნენ: გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიის  აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე, აკადემიკოსი ჯემალ გუგუშვილი,  ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორის მ/შ, წევრ-კორესპონდენტი გიორგი ქავთარაძე, სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი, აკადემიის სწავლული მდივანი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი  მაია ფეიქრიშვილი,  აკადემიის წამყვანი სპეციალისტები: ლარისა ჩაიკა, ქეთევან ჭიპაშვილი და მარიამ მოსაშვილი, ასევე მოწვეული სტუმრები: სსიპ სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ბიოაგროწარმოების სამსახურის უფროსი, დოქტორი გოჩა წერეთელი და აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორი, ბიოლოგიის დოქტორი მედეა ბურჯანაძე.

თემატური სხდომა გახსნა და  დამსწრე საზოგადოებას მისასალმებელი სიტყვით მიმართა   აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მანვე წარმოადგინა მოხსენება თემაზე: „საქართველოს ტყის ეკოსისტემების სტაბილურობის შენარჩუნების და დეგრადირებული კორომების აღდგენის ღონისძიებები“.

მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ საქართველოს მთის ტყეები მრავალმხრივ დამცავ-ეკოლოგიურ ფუნქციებს ასრულებენ, რომელთაგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათი წყალმარეგულირებელი და ეროზიის საწინააღმდეგო ფუნქციები.

წარსულში, ტყის ეკოსისტემების გადაჭარბებული ექსპლუატაციისა და უსისტემო - ამორჩევითი ჭრების შედეგად, საქართველოს მთის ზოგიერთმა ტყემ  დეგრადაცია განიცადა, გამეჩხერდა. ანთროპოგენული ზემოქმედების შედეგად მკვეთრად გაუარესდა ნიადაგების წყალმართვი თვისებები, გაძლიერდა ზედაპირული ჩამონადენი, გააქტიურდა ეროზიული პროცესები, რამაც ხელი შეუწყო მეწყრების, თოვლის ზვავებისა და ღვარცოფების წარმოქმნას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება საქართველოს მთის ტყეების ეკოსისტემების დაცვით-ეკოლოგიური ფუნქციების სტაბილურობის შენარჩუნებისა და დეგრადირებული კორომების აღდგენისათვის მეცნიერულად დასაბუთებული სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების შემუშავებას.

მომხსენებლის მოსაზრებით, დაცვით-ეკოლოგიური დანიშნულების ტყის ეკოსისტემებში რეკომენდებულია ნებით-ამორჩევითი ჭრების ჩატარება. ამასთანავე, საქართველოს ტყის ეკოსისტემებში მიზანშეწონილია განხორციელდეს მეურნეობის ისეთი კომპლექსური ღონისძიებები, რომლებიც ხელს შეუწყობს ფორმით რთული, შემადგენლობით შერეული და მაღალპროდუქტიული კორომების ფორმირებას. აღნიშნული ღონისძიებები უზრუნველყოფს არა მხოლოდ დაცვით-ეკოლოგიური ფუნქციების მდგრადობის შენარჩუნებას, არამედ მაღალხარისხოვანი მერქნის, ნაყოფის, თაფლისა და ტყის სხვა სასარგებლო პროდუქტების მიღებასა და კვლავწარმოებას.

სხდომის ბოლოს გაიმართა დისკუსია, რომელშიც აქტიურად ჩაერთო მთელი აუდიტორია. წარმოდგენილ თემასთან  დაკვშირებით დაისვა არაერთი შეკითხვა, რომელზეც მომხსენებელმა ამომწურავი პასუხები გასცა.

 თემატური სხდომა შეაჯამა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, რომელმაც მადლობა გადაუხადა დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისათვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს შეუწყობს  საქართველოს ტყეებთან დაკავშირებულ მრავალი პრობლემური საკითხის განხილვასა და მათი გადაწყვეტის რეალური გზების დაგეგმვას.