საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია

გილოცავთ აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულს !

სატყეო საქმის დიდი ქომაგის,

აკადემიკოს რევაზ ჩაგელიშვილის ხსოვნა

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია ღრმა მწუხარებით იუწყება, რომ 88 წლის ასაკში გარდაიცვალა აგრარული დარგის გამოჩენილი მეცნიერი, საქართველოს დამსახურებული მეტყევე და საქართველოს საყოველთაოდ ცნობილი მეტყევეთა სამეცნიერო სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, აკადემიკოს თ. დავითაიას სახელობის პრემიის ლაურეატი, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (აკადემიკოსი), სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი რევაზ ჩაგელიშვილი.

ქართველი აგრარიკოს-მეცნიერებისათვის კარგად არის ცნობილი საქართველოს ტყეების დიდი მოამაგის, აკადემიკოს რევაზ ჩაგელიშვილის სამეცნიერო, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი საქმიანობის შესახებ.

ბატონმა რევაზ ჩაგელიშვილმა 1961 წელს წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სატყეო-სამეურნეო ფაკულტეტი, სატყეო ინჟინრის სპეციალობით. 1962 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სატყეო ინსტიტუტში. 1968 წელს მან დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი, ხოლო 1985 - წელს სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის განყოფილების ქ. კრასნოიარსკის ვ. სუკაჩოვის სახელობის ტყისა და მერქნის ინსტიტუტის სპეციალიზებულ სამეცნიერო საბჭოს სხდომაზე დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი.

აკადემიკოსი რევაზ ჩაგელიშვილი მდიდარი შრომითი ბიოგრაფიის მქონე პიროვნება გახლდათ. სატყეო ინსტიტუტში შრომითი საქმიანობა მან უფროსი ლაბორანტის პოზიციიდან დაიწყო, ამას მოჰყვა მეცნიერ-მუშაკის, უფროსი მეცნიერ- მუშაკის თანამდებობა. 1976 – 1991 წლებში ხელმძღვანელობდა ტყის სოციალური და ეკოლოგიური ფუნქციების შემსწავლელ ლაბორატორიას, ბრძანდებოდა ყოფილი სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ტყის საპრობლემო საბჭოს „ეკოლოგიის“ სექციის თავმჯდომარის მოადგილე. ხანგრძლივი დროის მანძილზე ხელმძღვანელობდა საკავშირო მნიშვნელობის თემებს სამთო მეტყევეობის აქტუალურ საკითხებზე. მთის ტყეების დაცვითი ფუნქციების შესწავლის მიზნით 10 წლის განმავლობაში აწარმოებდა კვლევებს ავსტრიის ქ. ვენის სატყეო ფედერალური ინსტიტუტის მეცნიერებთან ერთად.

1991 წელს ბატონი რევაზი აირჩიეს საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორად, სადაც ბუნების დაცვისა და ზოგადი მეტყევეობის კათედრაზე კითხულობდა ლექციებს ეკოლოგიასა და ბუნების დაცვაში.

1994 წელს იგი არჩეული იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 1995 წელს - ამავე აკადემიის ნამდვილ წევრად - აკადემიკოსად.

1991 წლის მაისიდან 2004 წლის აპრილამდე აკადემიკოსი რევაზ ჩაგელიშვილი გახლდათ საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის მოადგილე.

2016 წელს არჩეული იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის წევრად და სატყეო საქმის სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს-მდივნად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 2023 წლამდე.

აკადემიკოსი რევაზ ჩაგელიშვილი ბრძანდებოდა 164 სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 3 მონოგრაფიის, 11 სახელმძღვანელოს და 1 რეკომენდაციის ავტორი. მისი ნაშრომები ძირითადად ეხებოდა მეტყევეობის, ტყეთმცოდნეობის, სატყეო ჰიდროლოგიის, ტყის ეკოლოგიისა და ბუნების დაცვის საკითხებს. მონოგრაფიას „მთის ტყეების ზვავსაწინააღმდეგო დაცვითი ფუნქცია და თოვლის ზვავების წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებები“ 1984 წელს მიენიჭა აკად. თ. დავითაიას სახელობის პრემია.

ბატონი რევაზის ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით, ფონურ დატენიანებასა და ვერტიკალურ სარტყელიანობასთან დაკავშირებით საქართველოს განსხვავებული ნიადაგურ - კლიმატური პირობების მქონე ცალკეულ რეგიონებში მოეწყო ხანგრძლივი სტაციონარული კვლევის მრავალი ობიექტი. კვლევის შედეგებზე დაყრდნობით რევაზ ჩაგელიშვილის მიერ დადგენილი იქნა აღმოსავლეთ საქართველოს არასაკმაო დატენიანებისა და დასავლეთის ჭარბტენიან პირობებში სხვადასხვა ტყიანობის პროცენტის მქონე წყალშემკრები აუზებიდან მყარი და თხიერი ჩამონადენის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლები. განისაზღვრა საქართველოს მთის ტყეების ოპტიმალური ტყიანობა სხვადასხვა რეგიონებისათვის.

რ. ჩაგელიშვილის მიერ მცირე წყალშემკრები აუზების დონეზე დამუშავებული ტყის ჰიდროლოგიური, ფიტოცენოლოგიური, გეომორფოლოგიური კვლევის შედეგები საფუძვლად დაედო ეკოლოგიური ფუნქციების შესრულების მხრივ წყალშემკრები აუზების მისეულ კლასიფიკაციას. ცალკეული კლასებისათვის დამუშავებული იქნა ღონისძიებათა კომპლექსი, რომლებიც მთის ტყეების გარემოზე დადებითი ზემოქმედების გაძლიერების თვალსაზრისით, ხელისშემწყობ ფაქტორს წარმოადგენენ.

მან პირველმა შეისწავლა სხვადასხვა სისტემის ჭრების გავლენის შედეგები მთის ტყეების ნიადაგდაცვით და წყალმარეგულირებელ ფუნქციებზე, დაასაბუთა ნიადაგის ფიზიკური და წყალმართვი თვისებების დაქვეითების მახასიათებლები ჭრაგავლილ კორომებში დროის ასპექტში და ამ თვისებების აღდგენის ხანგრძლივობის პარამეტრები ეკოსისტემებში.

აკადემიკოს რ. ჩაგელიშვილის მიერ შემუშავებული იქნა ორიგინალური მეთოდი ზვავსაწინააღმდეგო ტყის მასივების დაცვითი ფუნქციების შესაფასებლად. ამ მიმართებით წარმოებული ხანგრძლივი კომპლექსური კვლევის მასალებზე დაყრდნობით დადგენილი იქნა სისტემის „ტყე - თოვლის ზვავები“ ზღვრული კონკრეტული მნიშვნელობები, რაც საშუალებას იძლევა ოპერატიულად განისაზღვროს ტყის დაცვითი მასივების ზვავსაწინააღმდეგო მდგრადობა და სხვ.

რ. ჩაგელიშვილი გახლდათ არა მარტო ნიჭიერი მკვლევარი, არამედახალგაზრდა თაობის, მომავალი მეცნიერული კადრების საუკეთესო აღმზრდელიც. მისი ხელმძღვანელობით მომზადდა და დაცული იქნა არაერთი საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაცია.

ზემოაღნიშნულის გარდა აკადემიკოსი რ. ჩაგელიშვილი მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ საქმიანობასაც ეწეოდა. იყო ვ. გულისაშვილის სახელობის სამთო მეტყევეობის ინსტიტუტის ხარისხის მიმნიჭებელი სპეციალიზებული სამეცნიერო საბჭოს წევრი; საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სოფლის მეურნეობის მეცნიერების განყოფილებასთან არსებული აგრარულ მეცნიერებათა პრობლემების სამეცნიერო საბჭოს წევრი, იმავე აკადემიის სოფლის მეურნეობის მეცნიერების პრობლემათა განყოფილების ეროზიულ, ღვარცოფულ და სხვა ნეგატიურ მოვლენებთან ბრძოლის სამეცნიერო საბჭოს წევრი; ჟურნალ „საქართველოს ბუნების“ რედკოლეგიის წევრი, საზოგადოება „ცოდნის“ ლექტორი და სხვ.

ბატონი რევაზი დაჯილდოებული იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო სიგელით, ბრძანდებოდა ექპერტი სატყეო საქმის დარგში და საქართველოს საპატიო მეტყევე.

იგი გახლდათ შესანიშნავი მეუღლე, მამა და ბაბუა.

აკადემიკოს რევაზ ჩაგელიშვილის სახით ქართულმა აგრარულმა მეცნიერებამ დაკარგა შესანიშნავი მამულიშვილი, მეცნიერი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე, რომლის სახელი სამუდამოდ დარჩება მისი მეგობრების და კოლეგების ხსოვნაში.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საერთო კრება

         2026 წლის 27 მარტს ჩატარდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საერთო კრება, რომელსაც თავმჯდომარეობდა აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე. მოსმენილი იქნა შემდეგი დღის საკითხები: 1. საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მიერ 2025 წელს გაწეული სამეცნიერო საქმიანობისა და 2026 წლის ამოცანების შესახებ. მომხსენებლები: აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე; აკადემიის აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი. 2. აკადემიის მეცნიერებათა განყოფილებების მიერ 2025 წელს გაწეული სამეცნიერო საქმიანობისა და 2026 წლის ამოცანების შესახებ. მომხსენებლები: აკადემიის მეცნიერებათა განყოფილებების აკადემიკოს-მდივანები: აკადემიკოსი გოგოლა მარგველაშვილი; აკადემიკოსი თენგიზ ყურაშვილი; აკადემიკოსი რევაზ მახარობლიძე; აკადემიკოსი ზურაბ ცქიტიშვილი; აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე; აკადემიკოსი რევაზ ასათიანი. 

3. ინფორმაცია საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის 2025 წლის ბიუჯეტის შესრულებისა და 2026 წლის ბიუჯეტის პარამეტრების შესახებ. მომხსენებლები: საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე, აკადემიის მთავარი ბუღალტერი ეთერი ყურაშვილი. 4. მიმდინარე საკითხები.1. აკადემიის პრეზიდიუმის შემადგენლობაში ცვლილებების შესახებ. მომხსენებელი: აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე;

            აკადემიის საერთო კრების მიერ მოწონებული იქნა და დადებითად შეფასდა აკადემიის აკადემიური დეპარტამენტის უფროსის, აკადემიკოს მარინე ბარვენაშვილის მიერ წარმოდგენილი ანგარიში „საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მიერ 2025 წელს გაწეული სამეცნიერო საქმიანობა; ასევე დადებითად შეფასდა აკადემიის მეცნიერებათა განყოფილებების მიერ მიერ 2025 წელს გაწეული სამეცნიერო საქმიანობა.

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ანგარიში ინფორმაციისათვის გაეგზავნა საქართველოს პარლამენტის განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტს, სოფლის მეურნეობის კომიტეტს, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნულ აკადემიას.

                   21 მარტი - ტყის საერთაშორისო დღე

  მიმდინარე წლის 23 მარტს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომათა დარბაზში აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა ტყის საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა.

საზეიმო სხდომას ესწრებოდნენ: გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიის წევრ - კორესპონდენტი, ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორის მ/შ, სატყეო საქმის დოქტორი, გიორგი ქავთარაძე, განყოფილების სტიპენდიატი: სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი, აკადემიის საინფრმაციო ცენტრის ხელმძღვანელი ქეთევან ჭიპაშვილი,   მოწვეული სტუმრები: აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი მედეა ბურჯანაძე, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტუდენტები.

სხდომა გახსნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, რომელმაც აღნიშნა, რომ ტყის საერთაშორისო დღე გაეროს გენერალური ასამბლეის 23 - ე კონგრესზე დაარსდა. აღსანიშნავია, რომ გაეროს ყველა წევრი ქვეყანა და მათ შორის საქართველოც ამ დღეს ატარებს სხვადასხვა ღონისძიებას, რომლის მიზანი არის ტყის ეკოსისტემების მრავალფეროვნების შენარჩუნება. შემდეგ წარმოადგინა პრეზენტაცია თემაზე: „ტყის ეკოსისტემებში სხვადასხვა ჯგუფების და ინტენსივობის ტყის ხანძრების კერების წარმოქმნა - გავრცელების პროცესებთან ბრძოლა ჰაერიდან, ხანძარსაწინააღმდეგო დანიშნულების საავიაციო   საშუალებების გამოყენებით“.

აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, აღნიშნა, რომ ხანძარსაწინააღმდეგო უსაფრთხოების და ადრეული გაფრთხილების დისტანციურ - ოპერატიული მონიტორინგის ერთ - ერთ ეფექტურ საშუალებას წარმოადგენს ხანძარსაწინააღმდეგო დანიშნულების საავიაციო საშუალებებით (თვითმფრინავები, ვერტმფრენები, ჰიდროპლანები.) პატრულირება, რომელიც ითვალისწინებს სხვადასხვა ჯგუფების და ინტენსივობის ტყის ხანძრების კერების წარმოქმნა - გავრცელების პროცესების ადრეული მონიტორინგის და საგანგებო სიტუაციათა მართვის შტაბში მყოფი პასუხისმგებელი მორიგე - ოპერატორისათვის ინფორმაციის მყისიერად მიწოდებას. ამ მიმართებით, მეტად ეფექტურ, ხანძარსაწინააღმდეგო დანიშნულების საავიაციო საშუალებებს წარმოადგენენ: „A N – 2“, „BOMBARDIER CL - 215“ - ის ტიპის თვითმფრინავები, ხანძარსაწინააღმდეგო დანიშნულების მსუბუქი („M I – 1“, „M I -2“, „K – 26“) და მაღალი („M I – 8“, „M I -2“, „K -32“) ტვირთამწეობის ვერტმფრენები, „SESNA - 1 Fr“ ტიპის პლანერ - თვითმფრინავი, „EARKRAFFT“ - ის ტიპის ჰიდროპლანი და სხვ.

     ხანძარსაწინააღმდეგო დანიშნულების სპეციალური საავიაციო საშუალებების (თვითმფრინავი, ვერტმფრენი, ჰიდროპლანი) აქტიურად გამოიყენება სხვადასხვა ინტენსივობის (ძირითადად საშუალო და ძლიერი) დაბლითი, მაღლითი და კომბინირებული ჯგუფების ტყის ხანძრების კერების წარმოქმნა - გავრცელების პროცესებთან საბრძოლველად, კერძოდ ისეთ ტყის ეკოსისტემებში, სადაც რთული ბუნებრივ-ოროგრაფიული პირობების ან ტყის ხანძრებისას არსებული ექსტრემალურად მაღალი (+400⁰C; +700⁰C ) ჰაერის ტემპერატურული რეჟიმების გამო შეუძლებელია მეხანძრე - მაშველთა აქტიური მოქმედება.

     კანადური წარმოების „Airkraftt - 1 F“ ზემაღალი ტვირთამწეობის, ხანძარსაწინააღმდეგო დანიშნულების თვითმფრინავებს გააჩნია 4500 ლიტრის მოცულობის ავზი და 200 - 220 კმ/სთ სიჩქარით ფრენისას, ტყის საბურველის ზედა სივრციდან, კერძოდ 40 - 50 მეტრი სიმაღლიდან ახორციელებს ცეცხლმქრობი, ქიმიური ხსნარის დასხურებას ხანძრების კერებზე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება 60 - 70 მეტრი სიგანის და 220 - 250 მეტრი სიგრძის ე. წ. „წყლის კედელი“, რომელიც ეფექტურად ზემოქმედებს ხანძრების კერებზე და იწვევს მათ ლოკალიზება - ლიკვიდაციას.

მოხსენების ირგვლივ გაიმართა მეტად საინტერესო დისკუსია კითხვა - პასუხის რეჟიმში.

     სხდომა შეაჯამა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიის, გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, რომელმაც მადლობა გადაუხადა დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისათვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს შეუწყობს მომავალში საქართველოს ტყეებთან დაკავშირებულ აქტუალური საკითხების განხილვა-გადაწყვეტას.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის

ს ა მ ძ ი მ რ ი ს      წ ე რ ი ლ ი

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია ღრმა მწუხარებას გამოთქვამს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსის, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტის, უწმიდესის  და  უნეტარესის   ილია II-ის  გარდაცვალების გამო.

ჩვენი აკადემიისათვის განსაკუთრებული პატივი და სიამაყე იყო ის ფაქტი, რომ მისი უწმიდესობა ბრძანდებოდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო აკადემიკოსი. ფასდაუდებელია მისი ღვაწლი ქართული სოფლის, მიწისა და ტრადიციული დარგების აღორძინების საქმეში. პატრიარქის მუდმივი ზრუნვა ქვეყნის სულიერ და მატერიალურ კეთილდღეობაზე ჩვენთვის ყოველთვის დარჩება უდიდესი პასუხისმგებლობისა და სამშობლოს სიყვარულის მაგალითად.
   

   პატრიარქის სახით საქართველომ დაკარგა დიდი სულიერი მამა და მწყემსმთავარი, ხოლო სამეცნიერო საზოგადოებამ — უზადო ინტელექტისა და სიბრძნის მქონე დიდი თანამდგომი, რომლის ლოცვა-კურთხევა მუდამ აძლიერებდა ჩვენს სფეროს.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია და აგრარიკოს-მეცნიერები თანაგრძნობას უცხადებენ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდს, სამღვდელოებასა და სრულიად საქართველოს.

პროფესორი თამაზ ბაციკაძე სტუ-ს ოქროს მედლით დაჯილდოვდა

                     საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორმა, აკადემიკოსმა დავით გურგენიძემ, აკადემიური საბჭოს გადაწყვეტილებით, უნივერსიტეტის წინაშე გაწეული განსაკუთრებული დამსახურებისთვის, მეცნიერების განვითარებასა და ახალი თაობების აღზრდაში შეტანილი სოლიდური წვლილისთვის პროფესორ თამაზ ბაციკაძეს სტუ-ის ოქროს მედალი და ჯილდოს დამატასტურებელი სიგელი გადასცა.

როგორც დავით გურგენიძემ აკადემიურ საბჭოზე განაცხადა, პროფესორ თამაზ ბაციკაძეს ათეულობით წელია განსაკუთრებული წვლილი შეაქვს როგორც საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის წარმატებულ საქმიანობაში, ასევე მაღალი სტანდარტის შესაბამისად ახალი თაობის სწავლების პროცესში, რის საფუძველზეც აკადემიურმა საბჭომ მისი დაჯილდოების გადაწყვეტილება მიიღო.

     2022 წლის 19 მაისს დაწესებული ჯილდო - სტუ-ის „ოქროს მედალი” - რექტორის წარდგინების საფუძველზე და აკადემიური საბჭოს გადაწყვეტილებით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის წინაშე გაწეული განსაკუთრებული ღვაწლისთვის გაიცემა. აღნიშნული ჯილდო, დაარსებიდან დღემდე, 80-ზე მეტ მეცნიერ-მკვლევარს გადაეცა, მათ შორის არიან როგორც საქართველოს, ასევე უცხო ქვეყნის მოქალაქეები.

„საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის „ოქროს მედალი“ განსაკუთრებული მნიშვნელობის ჯილდოა, რომელიც მრავალწლიანი ნაყოფიერი საქმიანობის, პროფესიული თავდადებისა და უნივერსიტეტის წინაშე გაწეული მნიშვნელოვანი ღვაწლისთვის გაიცემა. ეს უნივერსიტეტის მხრიდან მადლიერებისა და პატივისცემის გამოხატულებაა იმ ადამიანების მიმართ, რომლებიც დიდი ერთგულებით ემსახურებიან არა მხოლოდ მეცნიერების განვითარებას, არამედ მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ახალგაზრდობის განათლებასა და პროფესიულ ჩამოყალიბებაში.

     საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია გულითადად ულოცავს ღვაწლმოსილ მეცნიერს ამ უმაღლეს ჯილდოს, უსურვებს ჯანმრთელობას, მხნეობას და მრავალ ახალ წარმატებებს ჩვენი ქვეყნის აღმშენებლობის საქმეში.

სახელი, რომელიც ეპოქებს უკავშირდება –

ნოდარ ჭითანავა 90 წლისაა

   ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორს, პროფესორს, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრს, აკადემიკოს ნოდარ ჭითანავას მიმდინარე წლის 10 მარტს დაბადებიდან 90 და სამეცნიერო, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 60 წელი შეუსრულდა.

            ნოდარ ჭითანავა დაიბადა 1936 წლის 10 მარტს ზუგდიდის რაიონის სოფელ ჭკადუაშში. 1954 წელს წალენჯიხის საშუალო სკოლის ვერცხლის მედალზე დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო საქართველოს შრომის წითელი დროშის ორდენოსან პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, სპეციალობით სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობა, რომლის დამთავრების შემდეგ მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია. 1968 წელს წარჩინებით დაამთავრა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა (შემდგომში საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია) ფილოსოფიისა და პოლიტიკური ეკონომიის განხრით. 1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. 1993 წელს სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდეგ თემაზე: „ეკონომიკური, ორგანიზაციული და მმართველობითი ურთიერთობანი საქართველოს აგროსამრეწველო კომპლექსში საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის პერიოდში“, მიენიჭა ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. 1994 წელს აირჩიეს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 1995 წელს - აკადემიის ნამდვილ წევრად - აკადემიკოსად. 2004 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის პროფესორთა საბჭოს გადაწყვეტილებით აკადემიკოს ნოდარ ჭითანავას მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო-პედაგოგიური წოდება (08.00.09. მაკროეკონომიკა, რეგიონული ეკონომიკა).

            მდიდარია ბატონი ნოდარ ჭითანავას შრომითი ბიოგრაფია. იგი შრომით საქმიანობას იწყებს კოლმეურნედ, სამშენებლო ბრიგადის ბრიგადირად. 1959 წლიდან მუშაობს კომკავშირულ და პარტიულ თანამდებობებზე: კომკავშირის ზუგდიდის რაიკომის ინსტრუქტორი, მეორე მდივანი, პირველი მდივანი; პარტიის ზუგდიდის რაიკომის მდივანი; ზუგდიდის სამრეწველო ზონის პარტკომის მდივნის მოადგილე; პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სოფლის მეურნეობის განყოფილების ინსტრუქტორი; პარტიის ცხაკაიას რაიკომის პირველი მდივანი. 1973-1974 წლებში იყო საქართველოს კპ აჭარის საოლქო კომიტეტის მეორე მდივანი; 1974-1979 წლებში - საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის მინისტრი, 1979-1985 წლებში - საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 1985-1989 წლებში - საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, ხოლო 1989-1990 წლებში - საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე.

საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, 1991-1992წლებში, საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის, კვების მრეწველობისა და სატყეო მეურნეობის მინისტრია; 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი.

ნოდარ ჭითანავას ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

            აღსანიშნავია ისიც, რომ ბატონი ნოდარი არჩეული იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 8 წლის (ორი მოწვევა) იყო ამავე საბჭოს მშენებლობისა და საშენ მასალათა მრეწველობის მუდმივმოქმედი კომისიის თავმჯდომარე.

            ნოდარ ჭითანავა სახელმწიფოებრივ მოღვაწეობასთან ერთად წარმატებით ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას. 1993-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური და რეგიონული პრობლემების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად, ხოლო 2005 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას.

            ფართო და მრავალფეროვანია ნოდარ ჭითანავას სამეცნიერო მოღვაწეობა. მისი კვლევები ეხება ისეთ ფუნდამენტურ საკითხებს, როგორებიცაა გლობალიზაცია და ეროვნული ეკონომიკის ტრანსფორმაცია, საქართველოს აგროსამრეწველო კომპლექსის განვითარება, რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება, მიწის რესურსების რაციონალურად და ეფექტურად გამოყენება, საქართველოს ინტელექტუალური პოტენციალის გამოყენების თავისებურებები და სხვა.

            ნოდარ ჭითანავამ შეიმუშავა საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლის პერიოდში აგროსამრეწველო კომპლექსის ორგანიზაციულ-ეკონომიკური და მმართველობითი ურთიერთობების ფორმირებისა და სრულყოფის კონცეფცია. ეს და სხვა პრობლემები განხილულია მონოგრაფიებში:

- „საქართველოს სოფლის მეურნეობა: ტრანსფორმაცია, პრობლემები, პერსპექტივები“;

- „გარდამავალი პერიოდის სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემები“;

- „სოციალური ეკონომიკა“ (თანაავტორობით);

- „საქართველოს ეკონომიკის მეტამორფოზები და პერსპექტივები“;

- „საქართველოს ეკონომიკის გამოწვევები და სტრატეგია“;

- „გლობალური გამოწვევები ერთპოლუსიან მსოფლიოში“ და სხვ.

            ნოდარ ჭითანავამ საკუთარ თავზე გამოსცადა ორი ეპოქის: საბჭოთა იმპერიისა და დამოუკიდებელი საქართველოს ინტერესების შეჯახების „ხილული“ და „უხილავი“ პროცესების ზემოქმედების ძალა. ორივე ეპოქაში ერთნაირი პასუხისმგებლობით, სიყვარულით და ერთგულებით ემსახურა სამშობლოს. იგი ფაქტობრივად არის „ხიდი“ წარსულსა და მომავალს შორის. შემთხვევით კი არ ეძახიან კოლეგები სახელმწიფოებრივი აზროვნების „უკანასკნელ მოჰიკანს“, „ცოცხალ არქივს“. იგი არის კარგი მაგალითი თუ როგორ შეიძლება ადამიანმა შეინარჩუნოს აკადემიური პატიოსნება და სახელმწიფოებრივი ხედვა მიუხედავად იმისა, თუ როგორია პოლიტიკური ძალების კონფიგურაცია ქვეყანაში.

            მისი მოღვაწეობის გამოკვეთილი სტილია: „ეკონომიკური პატრიოტიზმი“, რომელსაც იგი თვლის, როგორც სახელმწიფოებრივ აზროვნებას ეკონომიკაში, სადაც ბაზარი კი არ მართავს ქვეყანას, არამედ სახელმწიფო იყენებს საბაზრო ეკონომიკას მთელი საზოგადოების კეთილდღეობისათვის. მისთვის აგრარული კომპლექსი „ეკონომიკური პატრიოტიზმის“ - „გულია“ და ქვეყნის სუვერენიტეტის საფუძველი. რომ ეკონომიკა არ არის მხოლოდ ბაზრის მექანიზმების ერთობლიობა - იგი სოციალურ-სივრცითი სისტემაა, თავისი გენეტიკური კოდით.

            ნოდარ ჭითანავას სახელმწიფოებრივი და სამეცნიერო მოღვაწეობა ხასიათდება ეკონომიკური თეორიისა და პრაქტიკული გამოცდილების ერთიანობით, ეროვნული ინტერესების ორიენტაციის და ეკონომიკური განვითარების სისტემური ხედვით.

            ნოდარ ჭითანავას სახელმწიფოებრივი მოღვაწეობა უხდებოდა საქართველოს უახლესი ისტორიის გარდამტეხ პერიოდში, როცა ქვეყანა საბჭოთა იმპერიიდან გამოსვლისა და დამოუკიდებლობის გზას ადგა.

            განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა 1989-1990 წლებში ნოდარ ჭითანავას ინიციატივით საქართველოს მინისტრთა საბჭოს იმ საკვანძო დადგენილებებს, რომლებიც დემოგრაფიული მდგომარეობის გაჯანსაღებას ითვალისწინებდა. იმ დროს მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში შეიქმნა დემოგრაფიის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. მომავლისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობა ჰქონდა მრავალშვილიანი ოჯახების მატერიალური და მორალური მხარდაჭერის სხვადასხვა ფორმის გამოყენების შესახებ მიღებულ გადაწყვეტილებებს.

განუზომელია ბატონი ნოდარ ჭითანავას როლი 1990 წლის 12 აპრილის საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს მიერ №183-ე დადგენილების - „რელიგიის საქმეთა საკითების“ შესახებ მიღებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული დადგენილება, რომელსაც თავად ბატონი ნოდარი აწერდა ხელს არ იყო უბრალოდ „კიდევ ერთი საბჭოთა დოკუმენტი“ — ეს იყო გაბედული პოლიტიკური ნაბიჯი, რომელმაც იურიდიულად დააკანონა ის, რაც ფაქტობრივად უკვე ხდებოდა ეროვნული მოძრაობის ფონზე, და საფუძველი ჩაუყარა ეკლესიისა და სახელმწიფოს თანამედროვე ურთიერთობებს. ეს იყო გარდამავალი პერიოდის ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება რელიგიის სფეროში.

ეს დადგენილება იყო ფუნდამენტი, რაზეც 90-იან წლებში ქართული ეკლესიის სიმტკიცე დაშენდა და ამით ეკლესიას შეექმნა ეროვნული კონსოლიდაციისათვის საჭირო რესურსი, რაც დამოუკიდებლობის მოპოვების გზაზე გადამწყვეტი ფაქტორი გახდა.

ნოდარ ჭითანავა იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც მიზანმიმართულად დაიწყო მუშაობა საქართველოს ეკონომიკური დამოუკიდებლობის პრობლემებზე. მისი ხელმძღვანელობით შექმნილმა სპეციალისტთა ჯგუფმა 1990 წელს მოამზადა ეკონომიკური დამოუკიდებლობის კონცეფცია, რომელიც დაამტკიცა საქართველოს უმაღლესმა საბჭომ.

საგანგებოდ უნდა აღინიშნოს 1990 წელს მარტში საქართველოს უმაღლესი საბჭოს (საბჭოთა ორგანო) მიერ „საქართველოს ოკუპირებულ და ანექსირებულ ქვეყნად აღიარების შესახებ“ - გადაწყვეტილების მიღებაში მაშინდელი პოლიტიკური ხელმძღვანელობის როლი (ნოდარ ჭითანავა მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო).

საბჭომ გადადგა უპრეცენდენტო ნაბიჯი. 1921 წლის 25 თებერვალს საქართველოში წითელი არმიის შემოსვლას მისცა აგრესიის კვალიფიკაცია, საქართველო აღიარა ოკუპირებულ და ანექსირებულ ქვეყნად და გააუქმა ყველა ძირითადი საკანონმდებლო აქტი, რომელიც 1921 წლის შემდეგ იყო მიღებული.

საქართველოს ეკონომიკური სუვერენიტეტის მოპოვებისათვის ბრძოლაში ერთ-ერთ პირველ ნაბიჯად ითვლება 1990 წელს საქართველოს მინისტრთა საბჭოს ისტორიული დადგენილება საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის დაფუძნებისა და მისი სტრუქტურის განსაზღვრის შესახებ. ამ გადაწყვეტილებით საქართველომ თავისთავზე აიღო ქვეყნის აგრარულ-სამრეწველო კომპლექსის მეცნიერული მართვის ფუნქცია.

დღესაც აკადემიასთან არის დაკავშირებული ნოდარ ჭითანავას მოღვაწეობა. იგი არის პრეზიდიუმის წევრი-მრჩეველი და სამეცნიერო მიმართულებების კოორდინატორი. ენერგიულად და მიზანმიმართულად მონაწილეობს ქვეყნის აგრარული სექტორის განვითარების მეცნიერული საფუძვლების განსაზღვრაში, აკადემიის წარმმართველი როლის გაძლიერებაში. იძლევა შრომის, მაღალი პასუხისმგებლობის, კვლევაში სიახლეების გამოყენების, ქვეყნის ეკონომიკის განვითარების მასშტაბური ხედვის, ჯერ კიდევ გამოუყენებელი რესურსული პოტენციალის კომპლექსურად და დაჩქარებით ამოქმედების შესაძლებლობების ძიების მისაბაძ მაგალითს.

ნოდარ ჭითანავა პიროვნება-სახელმწიფო მოღვაწე-მეცნიერი კარგი მაგალითია იმისა, თუ როგორი ერთგულებით უნდა ემსახურებოდეს თანამედროვე მამულიშვილი მშობლიურ მიწა-წყალს, აცნობიერებდეს პასუხისმგებლობას, რომ სამშობლოს იდენტობისა და თვითმყოფადობის შენარჩუნება-განმტკიცება ყველა დროის ქართველის სისხლ-ხორცეული მოვალეობაა.

          საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია გულითადად ულოცავს აკადემიკოს ნოდარ ჭითანავას ამ ღირსშესანიშნავ თარიღებს -დაბადებიდან 90 და სამეცნიერო, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 60 წელს, უსურვებს ჯანმრთელობას, ხანგრძლივ სიცოცხლეს, ნაყოფიერ შემოქმედებით საქმიანობას ჩვენი ქვეყნის საკეთილდღეოდ.

მიმდინარე წლის 6 მარტს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომათა დარბაზში აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა ველური ბუნების მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა. სხდომას ესწრებოდნენ: აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, წევრ - კორესპონდენტი, ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორის მ/შ, სატყეო საქმის დოქტორი გიორგი ქავთარაძე, განყოფილების სტიპენდიატი: სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი, ვ. გულისაშვილის სატყეო  ინსტიტუტის  მეცნიერ-თანამშრომელი, ბიოლოგიის დოქტორი მედეა ბურჯანაძე,  აპარატის თანამშრომლები.

სხდომა გახსნა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშაქ დოლიძემ. მოკლე მისალმების შემდეგ, მან სიტყვა გადაცა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ქიმიური ტექნოლოგიების ფაკულტეტის ასოცირებულ პროფესორს, აკადემიის სტიპენდიანტს, სოფლის მეურნეობის დოქტორ ზ. ტიგინაშვილს, რომელმაც წარმოადგინა მოხსენება თემაზე: „საქართველოს ტყეების პოტენციალი და ნახშირბადით ვაჭრობის ახალი შესაძლებლობები“.

მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ კლიმატის ცვლილება დღეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გლობალური გამოწვევაა. ტყეები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ამ პრობლემის შემცირებაში. ისინი ატმოსფეროდან შთანთქავენ ნახშირორჟანგს (CO₂) და ამცირებენ სათბურის გაზების რაოდენობას. საქართველოს ტყეებს მხოლოდ ეკოლოგიური მნიშვნელობა არა აქვთ. შესაძლებელია რომ ისინი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რესურსიც გახდნენ ნახშირბადის კრედიტების ბაზარზე.

საქართველოს ტყის ფართობი ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 44%-ს შეადგენს. ტყეები ასრულებენ მრავალ ფუნქციას: ნახშირორჟანგის შთანთქმას, ბიომრავალფეროვნების დაცვას, ნიადაგის ეროზიის შემცირებას და წყლის რესურსების რეგულაციას. ფოტოსინთეზის პროცესში ტყეები ატმოსფეროდან შთანთქავენ CO₂-ს და ინახავენ მას ხე მცენარეებში, ბიომასასა და ნიადაგში. საშუალოდ, 1 ჰექტარი ტყე შეიძლება შეიცავდეს 200–400 ტონა CO₂-ს.

ნახშირბადით ვაჭრობა არის ეკონომიკური მექანიზმი, რომელიც საშუალებას იძლევა CO₂-ის ემისიის შემცირება გადაიქცეს ფინანსურ სარგებლად. მისი ძირითადი პრინციპი შემდეგია: 1 ტონა CO₂ უდრის ერთ Carbon Credit-ს. კომპანიები ამ კრედიტებს ყიდულობენ საკუთარი ემისიების კომპენსაციისთვის. თუ საქართველო ჩაერთვება ნახშირბადით ვაჭრობაში, შესაძლებელი იქნება წლიურად დაახლოებით 150–250 მილიონი დოლარის შემოსავლის მიღება, რაც შეიძლება გახდეს ახალი ეკონომიკური სექტორი, ინვესტიციების წყარო და რეგიონული განვითარების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი.

თუმცა ამ მიმართულებით არსებობს გარკვეული გამოწვევებიც. მათ შორისაა ტყის მონიტორინგის ეფექტური სისტემის შექმნა, ნახშირბადის მარაგების ზუსტი ინვენტარიზაცია, შესაბამისი სამართლებრივი რეგულაციების ჩამოყალიბება და არალეგალური ჭრის პრობლემის შემცირება. ამ სფეროს განვითარებისათვის აუცილებელია ეროვნული ნახშირბადის ბაზის (Carbon Registry) შექმნა, სატელიტური მონიტორინგის დანერგვა და რაც ძალზედ მნიშვნელოვნია ტყეების სერტიფიცირება საერთაშორისო დონეზე.

საბოლოოდ, საქართველოს ტყეებს აქვთ დიდი პოტენციალი არა მხოლოდ გარემოს დაცვის თვალსაზრისით, არამედ როგორც ეკონომიკურ რესურსს გლობალური ნახშირბადის ბაზარზე. ნახშირბადით ვაჭრობის განვითარება შეიძლება გახდეს ქვეყნისთვის ახალი შესაძლებლობა, რომელიც ერთდროულად შეუწყობს ხელს კლიმატის ცვლილებასთან ბრძოლას, ბუნებრივი რესურსების დაცვას და ეკონომიკის განვითარებას.

თემატური სხდომის დასასრულს გაიმართა გაიმართა მეტად საინტერესო დისკუსია კითხვა - პასუხის რეჟიმში. დასმულ შეკითხვებზე მომხსენებელმა ამომწურავი პასუხები გასცა.

თეატური სხდომა შეაჯამა აკადემიის, გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ, რომელმაც მადლობა გადაუხადა მომხსენებლებსა და დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისათვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს შეუწყობს მომავალში საქართველოს ტყეებთან დაკავშირებულ აქტუალური საკითხების განხილვა-გადაწყვეტას.

ქალთა საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი საზეიმო შეხვედრა

   საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში 2026 წლის 6 მარტს გაიმართა საზეიმო შეხვედრა, რომელიც მიეძღვნა ქალთა საერთაშორისო დღეს - 8 მარტს.

       საზეიმო შეხვედრას ესწრებოდნენ: აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი გივი ჯაფარიძე; პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე; მთავარი აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე; აკადემიური დეპარეტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი; პრეზიდიუმის მრჩეველი აკადემიკოსი ნოდარ ჭითანავა; გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მჯეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიკოსი ჯემალ გუგუშვილი და აპარატის თანამშრომლები.

საზეიმო სხდომა გახსნა აკადემიის პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა გივი ჯაფარიძემ, რომელმაც მისალმების შემდეგ აღნიშნა, რომ ქალთა საერთაშორისო დღე - 8 მარტი მნიშვნელოვანი თარიღია. იგი გლობალური დღესასწაულია და მიზნად ისახავს ქალების დაფასებას, გაძლიერებას და მათი მიღწევების წინ წამოწევას. ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ აკადემიაში თანამშრომელთა უმრავლესობა ქალბატონებია, რომლებიც ჯეროვნად ასრულებენ თავიანთ საქმიანობას. შემდეგ ქალბატონებს მიულოცა დამდეგი დღესასწაული, უსურვა ჯანმრთელობა, კეთილდღეობა და წარმატებები სამომავლო საქმიანობაში.

ქალბატონებს 8 მარტი ასევე მიულოცეს პრეზიდიუმის მრჩეველმა, აკადემიკოსმა ნოდარ ჭითანავამ და პრეზიდენტის მოადგილემ აკადემიკოსმა ანატოლი გიორგაძემ.

საზეიმო შეხვედრის დასასრულს აკადემიური დეპარტამენტის უფროსმა, აკადემიკოსმა მარინე ბარვენაშვილმა აპარატში მომუშავე ქალბატონებს ხანგრძლივი და ნაყოფიერი შრომითი საქმიანობისათვის სიგელები გადასცა.

აკადემიის საპატიო სიგელით დაჯილდოვდა:

მთავარი ბუღალტერი - ეთერ ყურაშვილი.

მადლობის სიგელები გადაეცათ:

კადრების ინსპექტორს - ეკატერინე მიგრიაულს;

კანცელარიის უფროსს - ირმა ჭყოიძეს;

წამყვან სპეციალისტს - პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფიცერს -  

ციალა თეგეტაშვილს;

უფროსი სპეციალისტს - ლუიზა წიკლაურს;  

დამლაგებელს - ლუდმილა სულაქველიძეს;

წამყვან სპეციალისტს - მარიამ მოსაშვილს; 

წამყვან სპეციალისტს - საინფორაციო ცენტრის ხელმძღვანელს - ქეთევან ჭიპაშვილს;

დამლაგებელს - ქრისტინე სამხარაძეს.

„საქართველოში ინკლუზიური და ეკოლოგიურად მდგრადი ტყის

არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვების გაძლიერება“

  2026 წლის 4-5 მარტს, თბილისში სასტუმრო „რედისონ ბლუ ივერიაში“ გაიმართა სამუშაო შეხვედრა თემაზე: „საქართველოში ინკლუზიური და ეკოლოგიურად მდგრადი ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვების გაძლიერება.“

სამუშაო შეხვედრის ძირითად მიზნებს წარმოადგენდა: შესაძლებლობების გაძლიერება: გლობალურ საუკეთესო პრაქტიკასა და რეგიონულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით, ტყის არამერქნული პროდუქტების ეკონომიკური, გარემოსდაცვითი და სოციალური მნიშვნელობის შესახებ ცოდნის გაღრმავება;

სტრატეგიული დაგეგმვა: საქართველოში ტყის არამერქნული პროდუქტების პრიორიტეტული ღირებულებათა ჯაჭვებისთვის ერთობლივი საგზაო რუკის შემუშავება და სამომავლო პოტენციური პროექტების ზოგადი მონახაზის იდენტიფიცირების გზით ღირებულებათა ჯაჭვების გაძლიერება.

სამუშაო შეხვედრაში მონაწილეობდნენ: ეროვნული სამთავრობო უწყებების, საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციების (NGO), აკადემიური წრეებისა და კვლევითი ინსტიტუტების წარმომადგენლები; აგრეთვე, ტექნიკური ექსპერტები, მწარმოებლები და ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვში ჩართული სხვა დაინტერესებული მხარეები. საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან სამუშაო შეხვედრაში მონაწილეობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი, ლაშა დოლიძე.

ტყის არამერქნული პროდუქტები მოიცავს ტყიდან მიღებულ ყველა იმ რესურსს, რომლის შემადგენლობაში არ არის მერქანი. ასეთ რესურსებს მიეკუთვნება სოკო, სამკურნალო ნედლეული, ტექნიკური ნედლეული, ბალახოვანი და ბუჩქოვანი მცენარეები და მათი პროდუქტები და სხვა. ეს პროდუქტები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ:

• ტყეზე დამოკიდებული თემებისთვის შემოსავლის დივერსიფიკაციაში
• ტყის მდგრადი მართვის პრაქტიკის ჩამოყალიბებაში
• ადგილობრივი, რეგიონული და ეროვნული ეკონომიკის განვითარებაში.

ტყის არამერქნული პროდუქტები ტყის ეკოსისტემური სერვისების მნიშვნელოვანი ნაწილია, რომელიც პირდაპირ არის დაკავშირებული ეკოლოგიურ და ეკონომიკურ მდგრადობასთან.

ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვის პოტენციალის სრული ათვისებისთვის მნიშვნელოვანია:

• ბაზარზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება: მწარმოებლების დაკავშირება მაღალი ღირებულების მქონე ბაზართან და მომხმარებლებთან.
• პროდუქტის ხარისხისა და ღირებულების გაზრდა: ტყეზე დამოკიდებულ თემებში შესაძლებლობების გაძლიერება და ინვესტიციების ხელშეწყობა.
• პროდუქტის სერტიფიცირება და მიკვლევადობა: სერტიფიცირების სქემების გამოყენებით მდგრადობის სტანდარტების დანერგვა, პროდუქტის მიმართ სანდოობის ამაღლება და ბაზარზე წვდომის გაუმჯობესება.
• პროდუქტის გაზრდილი მედეგობა: პროდუქციისა და ბაზრის დივერსიფიკაცია პოტენციური რისკების შესამცირებლად.
• ინტეგრირებული გრძელვადიანი დაგეგმვა: ტყის არამერქნული პროდუქტების დაკავშირება ტყის მდგრადი მართვის ზოგად მიზნებთან გრძელვადიანი და ხელშესახები სარგებლის მიღების მიზნით.
• ხელშემწყობი ღონისძიებები: მთავრობის მიერ სექტორის მხარდაჭერა.

საქართველო ახორციელებს სატყეო სექტორის რეფორმას, რომლიც მიზნად ისახავს ტყის მდგრადი მართვის სისტემის ჩამოყალიბებას. 2020 წელს მიღებულმა ტყის ახალმა კოდექსმა და მისმა კანონქვემდებარე აქტებმა სახელმწიფო და მუნიციპალური ორგანოების მიერ ტყის მერქნული და არამერქნული რესურსების მდგრადი პრინციპების შესაბამისად მართვის სამართლებრივი საფუძველი შექმნა. რეფორმის ფარგლებში, კავკასიის რეგიონში პირველად, ჩატარდა ტყის ეროვნული აღრიცხვა, რომლითაც დადგინდა საქართველოს ტყეების ეკოლოგიური მდგომარეობა და მომზადდა შესაბამისი პოლიტიკური რეკომენდაციები ეკოლოგიური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად. რეფორმა ასევე მოიაზრებს ტყის მართვის დონის ინვენტარიზაციის დასრულებას და ტყის მართვის გეგმების დამტკიცებას, ტყის თანამედროვე ციფრული მონიტორინგის სისტემების დანერგვას, უსისტემო ჭრასთან და მერქნის ტრანსპორტირებასთან დაკავშირებული რეგულაციების გამკაცრებას, დეგრადირებული ტყეების აღდგენასა და დაცული ტყის სტატუსის მქონე ფართობების ეტაპობრივ ზრდას. რეფორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი და ინსტიტუციური ცვლილებები მიზნად ისახავს ტყის ეკოლოგიური და ეკონომიკური პრინციპების ჰარმონიზაციას და საქართველოს საერთაშორისო კლიმატური ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობას. შინამეურნეობები დამოკიდებულნი არიან საშეშე მერქანსა და ტყის არამერქნულ პროდუქტებზე. ამ მიზნებისთვის, სატყეო სექტორის რეფორმა მოიცავს 2027 წლიდან ხეტყის მდგრადი დამზადება-მიწოდების სისტემაზე გადასვლას. გარდა აღნიშნულისა, რეფორმა ითვალისწინებს მრავალმიზნობრივი ტყითსარგებლობის პრინციპზე დაყრდნობით, არამერქნული პროდუქტების ეკონომიკური ღირებულებათა ჯაჭვების განვითარებას და ტყეზე დამოკიდებული მოსახლეობის მხარდაჭერას. მიმდინარე სატყეო რეფორმის კონტექსტში, აღნიშნული სამუშაო შეხვედრა მიზნად ისახავდა ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვების გაძლიერების საჭიროებებსა და შესაძლებლობებზე დისკუსიას.

სამუშაო შეხვედრისას, ყურადღება დაეთმო ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვების (მათ შორის წარმოების, გადამუშავების, მარკეტინგისა და მმართველობის) ინტეგრირებას და ჰარმონიზაციას ტყის მდგრადი მართვის ეკოლოგიურ და ეკონომიკურ პრინციპებთან. სამუშაო შეხვედრა მოიცავდა ტექნიკურ სესიებს, ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვის ანალიზს და ჯგუფურ სამუშაოებს მონაწილეთა ჩართულობით. ღონისძიება მიზნად ისახვდა არსებულ გამოწვევებზე საერთო ხედვის ჩამოყალიბებას, პრიორიტეტული აქტივობებისა და პრაქტიკული ნაბიჯების განსაზღვრას ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვის სრული პოტენციალის ასათვისებლად, რაც, თავის მხრივ, ემსახურება ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის, საარსებო წყაროების მდგრადობისა და ტყის რესურსების გონივრული გამოყენების მიზნებს.

სამუშაო შეხვედრა მისასალმებელი სიტყვით გახსნა - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ტყის პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსმა კარლო ამირგულაშვილმა, შემდგომ გაიმართა მოხსენება - პრეზენტაციების წარდგენა. კერძოდ წარმოდგენილი იქნა შემდეგი მოხსენებები: „ტყის არამერქნული პროდუქტის ღირებულებათა ჯაჭვები – გლობალური მიმოხილვა“ - ჯულია მიური - გაეროს ტყის სამმართველო, სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია; „ტყის არამერქნული პროდუქტების ჯაჭვები თურქეთში“ - ისმაილ ბელენი - თურქეთის სოფლის მეურნეობისა და სატყეო სამინისტროს სატყეო მეურნეობის გენერალური დირექტორატის მთავარი ინსპექტორი; „ტყის არამერქნული პროდუქტები საქართველოში“ - გიორგი გუჯარაიძე, საქართველოს ტყის პროდუქტების ასოციაციის თავმჯდომარე; „ტყის არამერქნული პროდუქტის ღირებულებათა ჯაჭვების მხარდამჭერი პროექტები“ - ჯიმშერ კოშაძე, პროექტის მენეჯერი - სოფლის განვითარება, სოფლის მეურნეობა და სასურსათო უსაფრთხოება, კავკასიის ელექტრონული ქსელი (CENN); „საქართველოში მაჟალოს (ველური ვაშლის) ღირებულებათა ჯაჭვის შეფასების კვლევის წარდგენა“ - გიორგი ანდღულაძე ღირებულებათა ჯაჭვის ექსპერტი; „ველურად მზარდი მცენარეული ჩაის შეგროვება, დამუშავება, წარმოება და მარკეტინგი“ - ნათია ფსუტური, კოოპერატივი „არაგველები“; „ჩირის პროდუქტები“ - ილაარ ჩემა, სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი „თიანეთის ნობათი“; „სამკურნალო მცენარეული ნედლეულის წარმოება და რეალიზაცია“ - ელისაბედ ხმიადაშვილი „კახეთის ბიო“; „თიგის სახლი“ - ტყის არამერქნული პროდუქტების გამოყენება არომატების, ემოციების, მოგონებებისა და კავშირების შესაქმნელად“ - თეონა თაბორიძე, „Melaanian Vintage“; „ორგანული სერტიფიცირების პროცესი: შესაძლებლობები და გამოწვევები ტყის არამერქნული პროდუქტებისთვის საქართველოში“ - დავით ბედოშვილი „კავკასსერტი“ ; „პრობლემების ხის“ მეთოდოლოგია და შედეგი ტყის არამერქნული ღირებულებათა ჯაჭვების შეფასებისთვის საქართველოში’’ - დომინიკ რიბი, რეგიონალური კონსულტანტი, პაატა ტორჩინავა ეროვნული კონსულტანტი; „ტყის არამერქნული პროდუქტების კრიტერიუმები და ინდიკატორები ღირებულების ჯაჭვებისთვის და მათი პოტენციური გამოყენება ეროვნულ საგზაო რუკაში“ - დანიელ გრისვოლდი გაეროს ევროპის ეკონომიკური კომისია; „მეწარმეობა და მცირე/საშუალო ბიზნესის განვითარება მერქნული და არამერქნული ტყის პროდუქტების სექტორში“ - გიორგი თელიაშვილი, ეროვნული მრჩეველი ტყესთან დაკავშირებული ღირებულების ჯაჭვების საკითხებში, GIZ/ECO.Georgia ; „ფინანსური ინსტრუმენტების ანალიზი საქართველოში ტყის არამერქნული პროდუქტების განვითარებისთვის“ - რეზო გეტიაშვილი, კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი (CENN) დირექტორის მოადგილე.

   მოხსენება - პრეზენტაციების ირგვლივ გაიმართა აქტიური დისკუსია კითხვა - პასუხის რეჟიმში.

სამუშაო შეხვედრის შედეგად შემუშავდა საქართველოში ტყის არამერქნული პროდუქტების ღირებულებათა ჯაჭვების სტრატეგიული ეროვნული საგზაო რუკა და სამომავლოდ, დონორებისთვის წარსადგენი საპროექტო წინადადების კონცეფცია.