საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის

წევრ-კორესპონდენტი ლევან ლაზიშვილი -100

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილებაში მიმდინარე წლის 27 თებერვალს მოეწყო მრგვალი მაგიდა, რომელიც მიეძღვნა ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორის, დამსახურებული ინჟინრისა და გამომგონებლის, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტის ლევან ლაზიშვილის დაბადებიდან 100 წლისთავს.

     მრგვალ მაგიდას ესწრებოდნენ: აკადემიის სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ზურაბ ცქიტიშვილი, განყოფილების წევრები, აკადემიკოსები: თემურ რევიშვილი, გურამ პაპუნიძე, ედიშერ კვესიტაძე, წევრ-კორესპონდენტი მალხაზ დოლიძე, აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი, ასევე აკადემიის წამყვანი სპეციალისტი ლარისა ჩაიკა და საინფორმაციო ცენტრის ხელმძღვანელი ქეთევან ჭიპაშვილი. აღსანიშნავია რომ მრგვალ მაგიდას სტუმრის სტატუსით ესწრებოდა საქართველოს ჩაის მწარმოებელთა ასოციაციის პრეზიდენტი, ბატონი თენგიზ სვანიძე.

            მრგვალი მაგიდა გახსნა და დამსწრე საზოგადოებას მისასალმებელი სიტყვით მიმართა სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ზურაბ ცქიტიშვილმა. ბატონმა ზურაბმა ხაზი გაუსვა ლევან ლაზიშვილის დამსახურებას ქართული ჩაის პოპულარიზაციის მიმართულებით, მის ღვაწლს დარგის განვითარების საქმეში. შემდეგ სიტყვა გადასცა აკადემიკოს გურამ პაპუნიძეს, რომელიც ფართო მოხსენებით წარსდგა აუდიტორიის წინაშე.

აკადემიკოსმა გურამ პაპუნიძემ მსმენელებს გააცნო ლევან ლაზიშვილის ბიოგრაფიული მონაცემები. აღინიშნა, რომ ლევან ლაზიშვილი სპეციალობით გახლდათ ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების გადამუშავების ინჟინერ-ტექნოლოგი, რომელმაც ცხოვრების უდიდესი ნაწილი ჩაის მცენარის კულტურის შესწავლას დაუთმო. ამაზე ნათლად მეტყველებს მისი საკანდიდატო და სადოქტორო ნაშრომები, რომლებიც შესაბამისად დაიცვა თემებზე: ,,ლაოჩას ტექნოლოგია“ და „ჩაის მცენარის უხეში ყლორტების გამოკვლევა და მათი რაციონალური გამოყენებისა და ტექნოლოგიური პროცესების ინტენსიფიკაციის გზები“. მომხსენებელმა ასევე ყურადღება გაამახვილა ლ. ლაზიშვილის საქმიანობაზე, როგორც ხელმძღვანელ თანამდებობებზე ყოფნისას, ასევე სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებში მუშაობისას. კერძოდ, იმაზე რომ ბატონი ლევანი წლების განმავლობაში გენერალური დირექტორის რანგში წარმატებით ხელმძღვანელობდა ბათუმის ჩაის ფაბრიკების სარაიონოთშორისო საწარმოო და ქობულეთის სარაიონო საწარმოო გაერთიანებებს. იყო ბათუმის აგრარული ბიოტექნლოგიებისა და ბიზნესის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, ამავდროულად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც.

მომხსენებელმა ხაზგასმით აღნიშნა ლ. ლაზიშვილის მიერ წარმოებული მნიშვნელოვანი კვლევები, რომლებიც ეხებოდა ჩაის უხეში ფოთლის ქიმიური თვისებების შესწავლასა და მისგან ლაო-ჩაის დამზადების ტექნოლოგიას; მწვანე და შავი ჩაისათვის ახალი კომპლექსური ტექნოლოგიისა და დაბრიკეტების ახალი ხერხის შემუშავებას; მწვანე ჩაის წარმოებაში ენერგო დამზოგი მეთოდის შესამუშავებლად ჩაის ფოთლის თერმული დამუშავების მანქანათა სისტემის შექმნას და სხვ.

            მრგვალ მაგიდაზე ლ. ლაზიშვილის საქმიანობის შესახებ და მის დამსახურებაზე დარგის განვითარების მიმართულებით ასევე ისაუბრეს აკადემიკოსმა თემურ რევიშვილმა და წევრ-კორესპონდენტმა მალხაზ დოლიძემ. ლ. ლაზიშვილი განსაკუთრებული სითბოთი და სიყვარულით გაიხსენა ბატონმა თენგიზ სვანიძემ, რომელმაც ბატონ ლევანზე ისაუბრა არა მარტო როგორც ნიჭიერ და წარმატებულ მეცნიერზე, არამედ როგორც გულისხმიერ და კეთილმოსურნე ადამიანზე, რომელიც დაჯილდოებული იყო არაერთი დადებითი პიროვნული თვისებით.

            მრგვალი მაგიდის მუშაობა შეაჯამა აკადემიის სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ზ. ცქიტიშვილმა, რომელმაც მადლობა გადაუხადა განყოფილების წევრებსა და მოწვეულ სტუმრებს მრგვალი მაგიდის მუშაობაში აქტიური მონაწილეობის მიღებისათვის.

საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბუნებრივი კატასტროფების სამეცნიერო პრობლემების შემსწავლელი კომისიის სხდომა

 2026 წლის 26 თებერვალს საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სხდომათა დარბაზში გაიმართა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბუნებრივი კატასტროფების სამეცნიერო პრობლემების შემსწავლელი კომისიის სხდომა. წარმოდგენილი იყო თემა: „ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმისა და ბაღ-პარკის ტერიტორიის უსაფრთხოება წყალდიდობებისაგან“ - მომხსენებელი: გივი გავარდაშვილი - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბუნებრივი კატასტროფების სამეცნიერო პრობლემების შემსწავლელი კომისიის თავმჯდომარე, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი.

კომისიის სხდომას ესწრებოდნენ: საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი რ. მეტრეველი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდიუმის და საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბუნებრივი კატასტროფების სამეცნიერო პრობლემების შემსწავლელი კომისიის წევრები. საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან სხდომას ესწრებოდა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს - მდივანი, აკადემიკოსი ლ. დოლიძე.

კომისიის სხდომა მისასალმებელი სიტყვით გახსნა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა რ. მეტრეველმა, შემდეგ მან სიტყვა გადაცა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბუნებრივი კატასტროფების სამეცნიერო პრობლემების შემსწავლელი კომისიის თავმჯდომარეს, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოს გივი გავარდაშვილს, რომელმაც პრეზენტაციაში წარმოდგინა სამტრედიის რაიონის სოფელ დიდ ჯიხაიშში მდებარე ნიკო ნიკოლაძის სახლ - მუზეუმისა და იქ განთავსებული ბაღ-პარკის ტერიტორიის წყალდიდობებისაგან დაცვის საინჟინრო-ინოვაციური მიდგომების გამოყენებით მიღებული შედეგები.

პრეზენტაციაში განხილული და შეფასებული იყო ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმის ტერიტორიის მეტეო-კლიმატური პირობები, ასევე, ჩატარებული ლაბორატორიულ-სამეცნიერო კვლევების საფუძველზე შეფასებული ნიადაგ-გრუნტის ფიზიკურ-მექანიკური თვისებები.

სახლ-მუზეუმის ტერიტორიაზე განხორციელებულია საინჟინრო-გეოლოგიური და ჰიდროგეოლოგიური კვლევები, ასევე ზედაპირული წყლებისა და გრუნტის წყლების კომპლექსური ლაბორატორიულ-სამეცნიერო კვლევები.

მუზეუმის ტერიტორიაზე წყლით დატბორილი სიღრმებიის გაანგარიშებისათვის დადგენილია ზედაპირული წყლის ნაკადების ძირითადი ჰიდროლოგიური და ჰიდრავლიკური პარამეტრები წვიმის მაქსიმალური ინტენსივობის მხედველობაში მიღებით.

ჩატარებული სამეცნიერო-კვლევითი და ლაბორატორიული კვლევების შედეგად მიღებული მონაცემების საფუძველზე ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმისა და ბაღ-პარკის ტერიტორიის უსაფრთხოების მიზნით ზედაპირული წყლების რეგულირებისათვის დაპროექტებულია წყალარინების სისტემა, ხოლო გრუნტის წყლების მოცილებისათვის კი - სადრენაჟო სისტემა, რაც ობიექტის წყალდიდობებისაგან დაცვის საშუალებას იძლევა.  

აღნიშნული საკითხის ირგვლივ გაიმართა დისკუსია.

სხდომა შეაჯამა და დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისათვის მადლობა გადაუხადა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა რ. მეტრეველმა.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის

წევრ-კორესპონდენტი ლევან ლაზიშვილი -100

  ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორს, პროფესორს, დამსახურებულ ინჟინერსა და გამომგონებელს, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტ ლევან ლაზიშვილს მიმდინარე წლის 27 თებერვალს დაბადებიდან 100 წელი შეუსრულდა.

ბატონი ლევან ლაზიშვილი დაიბადა 1926 წელს ქ. ქობულეთში. იქვე 1943 წელს დაამთავრა სკოლა. ჯერ კიდევ სკოლის მოსწავლედ ყოფნისას იგი აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივ საქმიანობაში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ, როდესაც ბატონი ლევანი სხვა კურსდამთავრებულ ვაჟებთან ერთად საბჭოთა არმიის რიგებში გაწვევას ელოდა, პარტიის რაიონულმა კომიტეტმა იგი სასწავლებლად საქართველოს შრომის წითელი დროშის ორდენოსან სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში გაგზავნა, რომელიც 1948 წელს დაამთავრა სპეციალობით ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების გადამუშავება და მიენიჭა ინჟინერ-ტექნოლოგის კვალიფიკაცია.

1948 წელს ლევან ლაზიშვილი განაწილებით მუშაობას იწყებს ხუცუბნის (ქობულეთის რაიონი) ჩაის ფაბრიკაში ცვლის ტექნოლოგად. ფაბრიკაში ორი წლის მუშაობის შემდეგ, 1950 წელს კონკურსის წესით ირიცხება საქართველოს სასოფლო-სამერნეო ინსტიტუტის ასპირანტურაში (თბილისში), სადაც სწავლების კურსს გადის ჩაის ტექნოლოგიის მიმართულებით სოფლის მეურნეობის პროდუქტთა ტექნოლოგიის კათედრაზე.

ასპირანტურაში სწავლისას ბატონმა ლევან ლაზიშვილმა დაამუშავა ნაშრომი ,,ლაოჩას ტექნოლოგია“, რომელიც საჯაროდ დაიცვა 1953 წელს და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. იმავე წელს მუშაობა დაიწყო ჩაის მრეწველობის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (ოზურგეთი, ანასეული) უფროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობაზე, სადაც 1962 წლამდე დაჰყო.

1962 წელს საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის პროფესორ ანდრო ნიჟარაძის წარდგენით, საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭომ გადაყვანის წესით დანიშნა ამავე ინსტიტუტის ბათუმის ფილიალის დირექტორის თანამდებობაზე.

1974 წელს საქართველოს კომპარტიის აჭარის საოლქო კომიტეტის წარდგინებით იგი გადაყვანილი იქნა ბათუმის ახლადშექმნილ ჩაის ფაბრიკების სარაიონოთშორისო საწარმოო გაერთიანების გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე, 1975 წლის ბოლოს კი მუშაობა განაგრძო იმავე თანამდებობაზე ქობულეთის სარაიონო საწარმოო გაერთიანებაში, სადაც 1981 წლამდე დაჰყო.

1977 წელს ლევან ლაზიშვილმა დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ჩაის მცენარის უხეში ყლორტების გამოკვლევა და მათი რაციონალური გამოყენებისა და ტექნოლოგიური პროცესების ინტენსიფიკაციის გზები“ და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი.

1981 წლიდან იგი კვლავ უბრუნდება სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას და მუშაობას იწყებს ბათუმის აგრარული ბიოტექნლოგიებისა და ბიზნესის ინსტიტუტში (ყოფილი ბათუმის სუბტროპიკული ნედლეულის შენახვა-გადამუშავების სამეცნიერო-კვლევით და ექსპერიმენტულ საკონსტრუქტორო ინსტიტუტში) დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში, ამავდროულად ეწევა პედაგოგიურ მუშაობასაც.

1995 წლის 7 სექტემბერს ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი ლევან ლაზიშვილი არჩეული იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს 2002 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით მას მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო-პედაგოგიური წოდება სპეციალობით ჩაის, თამბაქოსა და სუბტროპიკული კულტურების ტექნოლოგია.

სამსახურეობრივი მივლინებით ლ. ლაზიშვილი არაერთგზის იმყოფებოდა ვიეტნამში, კუბის რესპუბლიკაში, გერმანიაში, ბულგარეთში, ინდოეთში, შრი-ლანკაში.

მანშეისწავლა ჩაის უხეში ფოთლის ქიმიური თვისებები და მისგან ლაო-ჩაის დამზადების ტექნოლოგია; შეიმუშავა სრულიად ახალი კომპლექსური ტექნოლოგია როგორც მწვანე, ისე შავი ჩაისათვის, ასევე დაბრიკეტების ახალი ხერხი, რომელიც დაპატენტებული იქნა; მწვანე ჩაის წარმოებაში ენერგო დამზოგი   მეთოდის შესამუშავებლად ლ. ლაზიშვილის მონაწილეობით შეიქმნა ჩაის ფოთლის თერმული დამუშავების მანქანათა სისტემა (ავტორთა ჯგუფზე გაიცა 5 საავტორო მოწმობა და პატენტი); დაამუშავა ჩაის თხევადი კონცენტრატის მიღების ტექნოლოგია, რომელმაც შემდეგ ფართო პრაქტიკული გამოყენება მოიპოვა. თანაავტორებთან ერთად დაამუშავა ციტრუსოვანთა წვენების წარმოების ნარჩენებისგან ვიტამინ P-ს პრეპარატის მიღების ტექნოლოგია, რომლის საფუძველზე აღნიშნული პრეპარატის საწარმოებლად შეიქმნა სპეციალიზებული საამქრო ბათუმის ქიმიურ-ფარმაცევტულ ქარხანაში.

პროფესორ ლ. ლაზიშვილის მიერ მომზადებული იყო სამამულო მეჩაიეობის რეაბილიტაციის კონკრეტული წინადადებები, რომლებიც ითვალისწინებდა დარგის ორგანიზაციულ-სტრუქტურული სფეროს, აგროტექნიკისა და ტექნოლოგიის სრულყოფას. მას მიაჩნდა, რომ ქართული შავი ჩაი საერთაშორისო ბაზარზე, კონკურენციას ვერ გაუწევდა ტროპიკული ქვეყნების: შრი-ლანკას (ცეილონის), ინდოეთის, ინდონეზიის, კენიის და სხვათა ჩაის, რომლებიც ძირითადად შავი ჩაის ექსპორტიორები არიან, ხოლო ქართულ მიწაზე მოყვანილი ჩაის დუყები, რომლებიც საუკეთესო ნედლეულია მწვანე ჩაისთვის კი - პირიქით.

          საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი ლევან ლაზიშვილი   170-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, 37 პატენტისა და საავტორო მოწმობის ავტორი იყო.

მისი ხელმძღვანელობით 10-ზე მეტმა მაძიებელმა დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.  

იგი დაჯილდოებულია იყო ღირსების ორდენით, მედლებით, საქართველოსა და აჭარის უზენაესი საბჭოების საპატიო სიგელებით, გამომგონებლის ნიშნით, სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის ვერცხლის მედალით და სხვა.

ლევან ლაზიშვილი გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში, 2008 წელს. დაკრძალულია ქობულეთში, ფიჭვნარის სასაფლაოზე.

  მიმდინარე წლის 18 თებერვალს შედგა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული აგრარული ინოვაციების კომისიის სხდომა, რომელზეც მოხსენებით თემაზე: ,,ფერდობებზე ნიადაგის ქარისმიერი და წყლისმიერი ეროზიის საწინააღმდეგო და ტენის შემანარჩუნებელი დამუშავების ტექნოლოგია“ (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის პირობებისთვის) აუდიტორიის წინაშე წარსდგა სოფლის განვითარების სააგენტოს კახეთის რეგიონული სამსახურის საგარეჯოს საინფორმაციო- საკონსულტაციო ცენტრის მთავარი სპეციალისტი, ტექნიკის დოქტორი ნიკოლოზ ჯავახიშვილი.

მომხენებელმა აღნიშნა, რომ საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ურწყავი მიწების დიდი ნაწილი (სახნავის 40%-ზე მეტი) განლაგებულია მაღალი დახრილობის ფერდობებზე, რის გამოც მათი დამუშავება მობილური სასოფლო-სამეურონეო ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით რამდენადმე გართულებულია, რადგან მათით სარგებლობა შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ფერდობის დახრილობა არ აღემატება 15⁰-ს.

ხაზგასასმელია ის ფაქტი, რომ მუნიცეპალიტეტში ყოველწლიურად ერთწლიანი კულტურებით დაკავებული ფართობების (ხორბალი, სიმინდი, და ა.შ.), ასევე ბუნებრივი სათიბების, ერთწლიანი და მრავალწლიანი ბალახების ნათესების ხარჯზე იზრდება ვენახებისა და მრავალწლიანი ნარგავების ფართობები. ეს აჩენს სერიოზულ დაბრკოლებას მეცხოველეობისათვის საკვები ბაზის მართვის საქმეში, რადგან სწორედ მათ ბაზაზე ხდება კონცეტრირებული და უხეში საკვების დამზადება.

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში გეოგრაფიული, ნიადაგობრივი და კლიმატური პირობებიდან გამომდინარე სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები განიცდიან ძლიერ ქარისმიერ და წყლის მიერ ეროზიას. კერძოდ, ივრის ზეგანი სადაც განთავსებულია მუნიციპალიტეტის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები განიცდის ძლიერ ქარისმიერ ეროზიას, ქარების სიჩქარე ხშირ შემთხვევაში 20 მ/წმ-ს აღემატება, ქარიან დღეთა რიცხვი 70%-ს შეადგენს. განსაკუთრებით ძლიერი ქარები ფიქსირდება თებერვალში, მარტსა და აპრილის თვეში. ძლიერი ქარების გამო ხდება ჰუმუსოვანი ფენის გადახვეტა, რის გამოც ახლად აღმოცენებულ საშემოდგომო ნათესებს უზიანდებათ ფესვთა სისტემა, ხდება ჯეჯილის დაკნინება და მოსავლის მთლიანი განადგურება.

მომხსენებელმა ხაზი გაუსვა იმ ფაქტსაც, რომ ქარისმიერი ეროზირებული ნაკვეთები ასევე განიცდიან ტენის ნაკლებობას, მიზეზი კი წელიწადის პერიოდების მიხედვით ნალექების რაოდენობის არათანაბარი განაწილებაა. ამ მოვლენების გაძლიერებას ხელს უწყობს აგრეთვე პრივატიზაციის შედეგად მოსახლეობის მიერ მიღებული ნაკვეთების დაქუცმაცება და ქარსაცავი ზოლების გაჩეხვა. რაც შეეხება ფერდობებზე განლაგებულ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს, ქარისმიერი ეროზიის გარდა, მათი წყლისმიერი ეროზია გამოწვეულია გამდნარი თოვლის, წვიმისა და თქეშის რეგულარული ჩამონადენით. გაზაფხულზე ან კოკისპირული წვიმების პერიოდში, წყლის ზედაპირული ჩადენის სიდიდე ფერდობებზე გაცილებით აღემატება მის ნიადაგში გაჟონვის სიჩქარეს, ამიტომ ჩეულებრივ წვიმების დროს ფერდობის ზედაპირზე ჩამოიტანება ნალექების 30%-მდე, ხოლო თქეშის დროს გაცილებით მეტი.

გაზრდილი წყლისმიერი ეროზიის შედეგად, არანაკლებ რთულ მდგომარეობაშია ბუნებრივი სათიბ-საძოვრები, რომლებიც ძირითადად ფერდობებზეა განლაგებული, რადგან ვერ ხერხდება მოსული ნალექების ეფექტიანად შეკავება, ირეცხება ჰუმუსოვანი ფენა, რის გამო ამ სათიბ-საძოვრების პროდუქტიულობა არ შეესაბამება მათ პოტენციურ შესაძლებლობებს.

ბატონმა ნიკოლოზმა დამსწრე საზოგადოებას მოახესნა მათი სამსახურის მიერ შემუშავებული ფერდობებზე განლაგებული სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების ზოლური დამუშავების და ნიადაგის დაღარვის სამანქანო ტექნოლოგია თესლბრუნვის სრული დაცვით, რომლის გამოყენებით შესაძლებელია მოსავლიანობის გაზრდა 2-3 ჯერ და ასევე შრომითი და საექსპლოატაციო დანახარჯების შემცირება. აღნიშნულმა პროექტმა გაიმარჯვა გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) და გარემოს დაცვის და განათლების ცენტრის, მწვანე კლიმატის ფონდის მიერ (GCF) მიერ გამართულ კონკურსში „კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობა“.

მოხსენების შემდეგ გაიმართა დისკუსია, მომხსენებელს შეკითხვები დაუსვეს და აზრი გამოთქვეს: აკადემიკოსებმა: ა. დიდებულიძემ და ლ. დოლიძემ, აკადემიის წევრ-კორესპონდენტმა ო. თედორაძემ, პროფესორებმა: ო. ქარჩავამ და ც. სამადაშვილმა, დოქტორებმა: ე.კაციტაძემ, გ.ცოფურაშვილმა, ინჟინერმა ც. ნაცვლიშვილმა.

ყველა შეკითხვაზე დოქტორმა ნ. ჯავახიშვილმა ამომწურავი პასუხი გასცა. სხდომის შემდეგ გარკვეული შენიშვნების გათვალისწინებით ერთხმად იქნა მიღებული დადგენილების პროექტი.

აგრარიკოსი მეცნიერი ქალბატონები ქვეყნის აგრარული სექტორის სამსახურში

 მიმდინარე წლის 11 თებერვალს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში ტრადიციულად გაიმართა საზეიმო სხდომა, რომელიც მიეძღვანა მეცნიერ ქალთა და გოგონათა საერთაშორისო დღეს. სხდომა გახსნა და მოწვეულ სტუმრებს მისასალმებელი სიტყვით მიმართა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა გურამ ალექსიძემ.

„2015 წლის 22 დეკემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია   რომელმაც 11 თებერვალი მეცნიერ ქალთა და გოგონათა საერთაშორისო დღედ გამოაცხადა. რეზოლუციის მთავარი მიზანი იყო ქალთა და გოგონების სამეცნიერო სფეროში ჩართვის პროცესში ხარისხობრივი ცვლილებების მიღწევა. საქართველოში მეცნიერების სხვადასხვა დარგში არაერთი მეცნიერი ქალბატონი მოღვაწეობს, რომელთა შორის მრავლად არიან წარმატებული მეცნიერი აგრარიკოსი-ქალბატონები. მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ ქვეყნის აგრარული მეცნიერების და შესაბამისად დარგის განვითარებაში. ერთ-ერთი ასეთი ქალბატონი გახლდათ ქსენია ბახტაძე პირველი ქართველი აგრარიკოსი აკადემიკოსი ქალბატონი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, სელექციონერი. იგი მუშაობდა ჩაქვის საცდელ სადგურში, სადაც ჩაის 19 ჯიში გამოიყვანა. ქვეყნის წინაშე არანაკლები დამსახურება მიუძღოდა ქალბატონ რუსუდან ხუბუტიასაც. იგი გახლდათ მცენარეთა დამცველი. ქალბატონი რუსუდანის სამეცნიერო მოღვაწეობა ეხებოდა საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დასარეველიანობის პრობლემას, მათი მავნეობის, ბიოეკოლოგიის ასპექტებს. ქალბატონი რუსუდანი გახლდათ საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ/კორესპონდენტი“ - აღნიშნა გ. ალექსიძემ.

მეცნიერი ქალბატონების ღვაწლზე და დამსახურებაზე ისაუბრა აკადემიის აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა გოგოლა მარგველშვილმა. მან გაიხსენა ქართველი საზოგადო მოღვაწის დიმიტრი ყიფიანის შვილიშვილი ბარბარე ყიფიანი, რომელიც გახლდათ ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი, მრავალი ფუნდამენტური ნაშრომის ავტორი და საფრანგეთის სამედიცინო აკადემიის წევრი, ევროპაში მოღვაწე პირველი ქართველი ფსიქო-ფიზიოლოგი. ხაზი გაუსვა მის ამაგს საზღვარგარეთ ქართული სულიერებისა და კულტურის პოპულარიზაციისათვის. ქალბატონმა გოგოლამ ასევე ისაუბრა მეცნიერებაში მის მიერ განვლილ გზაზე, კვლევებზე, რომელიც აწარმოა ფოსფორიანი სასუქების ეფექტურობის გამოსავლენად აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს განსხვავებული ტიპის ნიადაგებში; აღნიშნული სასუქების მოქმედებაზე სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლიანობასა და ხარისხზე, ნიადაგის ნაყოფიერებაზე, გარემო არეზე, ნიადაგში არსებული ფოსფატატების დინამიკაზე, მიგრაციაზე, ტრანსფორმაციაზე, ფიქსაციაზე და სხვ.

ქალბატონმა გოგოლამ დამსწრე საზოგადოებას მოახსენა იმ საქმიანობაზეც, რომელიც განახორციელა ახალგაზრდა კადრების მომზადების მიმართულებით, კერძოდ ის, რომ მისი ხელმძღვანელობით აღზრდილია 17 მეცნიერებათა კანდიდატი და 4 მეცნიერებათა დოქტორი. 

            საზეიმო სხდომის მიმდინარეობის პროცესში აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა გ. ალექსიძემ სიტყვა გადასცა მოწვეულ სტუმრებს. სიტყვით გამომსვლელთა შორის იყვნენ: ელისო გველესიანი, მანანა კაჭახიძე, მარინა დონდუაშვილი, ინგა გაფრინდაშვილი, ნატალია ტოგონიძე. მათ ისაუბრეს თავიანთ დარგზე, საქმიანობაზე. მადლობა გადაიხადეს მოწვევისათვის.

         შემდგომ გაიმართა აგრარულ დარგში მოღვაწე მეცნიერ ქალბატონთა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო სიგელებით დაჯილდოების ცერემონიალი.

           საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო სიგელით დაჯილდოვდნენ:

-         სოფლის მეურნეობის დოქტორი - მაია ხელაძე

-         ტექნოლოგიების დოქტორი - ნანა გოგიშვილი

-         ეკონომიკის დოქტორი - ელისო გველესიანი

-         ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი - მანანა კაჭახიძე

-         აგრარულ მეცნიერებათა დოქტორი - ეთერი ტყეშელიაძე

-         სოფლის მეურნეობის დოქტორი - მარინა დონდუაშვილი

-         ვეტერინარიის   მაგისტრი - ლენა ნინიძე

-         სოფლის მეურნეობის დოქტორი - ნარგული ასანიძე

-         სოფლის მეურნეობის დოქტორი - ლამზირა გორგილაძე

-         სოფლის მეურნეობის დოქტორი - ნარგიზა ალასანია

-         ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი - ინგა გაფრინდაშვილი

-         სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა დოქტორი - ნატალია ტოგონიძე

-         სოფლის მეურნეობის დოქტორი - თათია ხოსიტაშვილი

         საზეიმო სხდომას ესწრებოდნენ: აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე, მთავარი აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე, პრეზიდიუმის მრჩეველი, აკადემიკოსი ნოდარ ჭითანავა, აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი; მეცხოველეობის და ვეტერინარიის მეცნირებათა განყოფილების აკადემიკო-მდივანი, აკადემიკოსი თენგიზ ყურაშვილი, გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე, აკადემიკოსი ჯემალ გუგუშვილი და აპარატის თანამშრომლები.

საქართველოს პარლამენტში, მეცნიერ ქალთა და გოგონათა საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით, ღონისძიება თემაზე - „ქალები  ბიოტექნოლოგიებში: მეცნიერება და ინოვაცია“გაიმართა.

 ღონისძიების მონაწილეებს სიტყვით მიმართა პარლამენტის თავმჯდომარემ შალვა პაპუაშვილმა. 

„მეცნიერება, აზრის განვითარება, კვლევა, სიახლის შეცნობა არის ის, რაც სამყაროს ამოძრავებს. ისტორიის განმავლობაში პროგრესის თანამონაწილე არაერთი გამორჩეული ქალი მეცნიერი იყო. ქართველი ქალი მეცნიერები გამოირჩეოდნენ არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ საერთაშორისო სამეცნიერო სივრცეშიც. სკოლის ასაკიდანვე უნდა შეეწყოს ხელი სიახლისკენ სწრაფვასა და აღმოჩენების სურვილს. ამ მხრივ, სასკოლო განათლება მთავარია, რომელმაც მოსწავლეებს საკუთარი შესაძლებლობების წარმოჩენის საშუალება უნდა მისცეს. ამას ბუნებრივად მოსდევს უმაღლესი განათლების საფეხური. განათლების რეფორმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება მიზნად ისახავს, რომ უნივერსიტეტებში მეცნიერება დაბრუნდეს,  აკადემიური საქმიანობა თავის  თავში    მოიაზრებდეს    აქტიურ  სამეცნიერო  მუშაობას  და ეს არ იყოს დამატებითი,  მეორეხარისხოვანი საქმიანობა“, -  განაცხადა შალვა პაპუაშვილმა. 

მოწვეულ სტუმრებს მისასალმებელი სიტყვით მიმართა პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილემ ნინო წილოსანმა.

„ქალთა მონაწილეობა მეცნიერებაში არ არის მხოლოდ თანასწორობის საკითხი, ეს არის კვლევის ხარისხის, ინტელექტუალური მრავალფეროვნების და ინოვაციური განვითარების საფუძველი. ბიოტექნოლოგიები, რაც დღევანდელი დღის განსაკუთრებული აქცენტია, არის სტრატეგიული მნიშვნელობის სფერო, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება ჯანმრთელობას, ბიოუსაფრთხოებას და ქვეყნის ტექნოლოგიურ პროგრესს. ბიოტექნოლოგია არის სივრცე, სადაც ცოდნა პირდაპირ გარდაიქმნება საზოგადოებრივ სიკეთედ, იქნება ეს მედიცინა, ფარმაცია, სოფლის მეურნეობა თუ ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ამ პროცესში ქალები არა მხოლოდ მონაწილეობენ, არამედ ხშირად არიან შემქმნელები იმ მიღწევების, რომლითაც ქართული სამეცნიერო სკოლა ამაყობს“, - განაცხადა ნინო წილოსანმა.

მეცნიერებაში ქალების როლსა და სახელმწიფოს პასუხისმგებლობაზე ისაუბრა ქალთა და ბავშვთა საკითხებზე მომუშავე დროებითი კომისიის და განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარემ მარიამ ლაშხმა.

„ამბობენ, მეცნიერებას სქესი არ აქვსო. ფორმულას, აღმოჩენას, კვლევის შედეგს ნამდვილად არ აქვს სქესი, მაგრამ იმ ადამიანს, ვინც ამ აღმოჩენის უკან დგას, აქვს ისტორია. ქალი მეცნიერის ისტორია ხშირად მოიცავს დამატებით გამოწვევებს: ოჯახისა და კარიერის შეთავსებას   და   სტერეოტიპებთან   ბრძოლას.  სწორედ ამიტომ, ყოველი მიღწევა ორმაგად ღირებულია და სახელმწიფოს პასუხისმგებლობაა, არა მხოლოდ თანასწორობა აღიაროს, არამედ რეალური პირობები შექმნას. ჩვენი საქმეა, რომ თითოეულმა გოგონამ, რომელსაც ლაბორატორია, ტელესკოპი თუ მათემატიკური ფორმულა აინტერესებს, იცოდეს - ქვეყანა შენს გვერდითაა, არა მხოლოდ 11 თებერვალს, არამედ წლის ყოველ დღეს“, - განაცხადა მარიამ ლაშხმა.

მოწვეულ სტუმრებს სიტყვით მიმართეს და ქალ მეცნიერებს პროფესიული დღე მიულოცეს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრმა  გივი  მიქანაძემ და შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გენერალურმა დირექტორმა თეიმურაზ დოჭვირმა.

ღონისძიების ფარგლებში განიხილეს საკითხი  „ბიოტექნოლოგიები საქართველოში – სად ვართ დღეს? ქალთა გამოცდილება  ბიოტექნოლოგიებში“,  სადაც მონაწილეებმა ისაუბრეს დარგის განვითარების  მდგომარეობაზე, სამეცნიერო      პოტენციალსა    და  ქალთა   ჩართულობის  მნიშვნელობაზე. 

ქვეყნის ბიოტექნოლოგიების სამეცნიერო და საგანმანათლებლო სფეროში გამორჩეული  ღვაწლისთვის  თინათინ  სადუნიშვილს, ასევე, აგრარულ სამეცნიერო და საგანმანათლებლო სფეროში გამორჩეული  ღვაწლისთვის  მარინე   ბარვენაშვილს  მადლობის   სიგელები   გადაეცათ.
​

ღონისძიებას საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების წევრები და სამეცნიერო სფეროს წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი,

სოფლის მეურნეობის დოქტორი მარინე ბარვენაშვილი

2026 წლის 11 თებერვალს 

საქართველოს პარლამენტის მიერ დაჯილდოვდა მადლობის სიგელით

ქვეყნის აგრარულ სამეცნიერო და საგანმანათლებლო სფეროში გამორჩეული ღვაწლისთვის, კვლევითი საქმიანობის მაღალი სტანდარტებისა და საზოგადოების განვითარების საქმეში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია გულითადად ულოცავს ქალბატონ მარინეს ამ დიდ ჯილდოს, უსურვებს წარმატებას სამეცნიერო და საზოგადოებრივ საქმიანობაში  ჩვენი ქვეყნის საკეთილდღეოდ!

მეცნიერ ქალთა საერთაშორისო დღე ეროვნულ სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში

"დიალოგი და სამეცნიერო რეკომენდაციები"

  მეცნიერ ქალთა საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილ ღონისძიებათა ფარგლებში, ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში გაიმართა ქართველ ქალ მეცნიერებთან შეხვედრა, სადაც მოხდა პრაქტიკული რეკომენდაციების გაზიარება სამეცნიერო საქმიანობის იმ ასპექტებზე, რომლებიც კვლევის პროცესს უფრო ხელმისაწვდომს, ეფექტიანსა და ღია მეცნიერების ეკოსისტემასთან თავსებადს გახდის. შეხვედეაზე წარმოდგენილი იყო პრეზენტაციები ღია მეცნიერების ციფრულ რეპოზიტორიუმებზე, რომლებიც სამეცნიერო ცოდნას ერთ სივრცედ აერთიანებს და საერთაშორისო ღია სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის ნაწილად აქცევს; საერთაშორისო სამეცნიერო ბაზების გამოყენების მნიშვნელობასა და შესაძლებლობებზე, მათ შორის: ღია წვდომის სტატიების გამოქვეყნებას საერთაშორისო ბაზებში; კვლევების ხილვადობის გაზრდას; ციტირების ინდექსების განსაზღვრასა და საერთაშორისო აკადემიურ მიმოქცევაში ინტეგრაციას. რადგან ღია წვდომის პლატფორმები ნაშრომების ხილვადობას ზრდის, ინსტიტუციურ ბარიერებს ამცირებს და აკადემიურ კონკურენციაში თანასწორ პირობებს ქმნის, ღია მეცნიერება ქალ მეცნიერთათვის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად გვევლინება.

აღნიშნულ ღონისძიებას საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ესწრებოდა აკადემიური დეპარტამენტის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ურთიერთობის მთავარი სპეციალისტი, დოქტორი თინათინ ეპიტაშვილი.

აღსანიშნავია, რომ წარმოდგენილი ინფორმაცია მეტად მნიშვნელოვანი და სასარგებლო გამოცდილებაა, რომელიც წარმატებით იქნება გაზიარებული მეცნიერების სივრცეში.

საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრომ მეცნიერ ქალთა და

გოგონათა საერთაშორისო დღე აღნიშნა

      11 თებერვალს, სასტუმრო “პარაგრაფის” საკონფერენციო დარბაზში საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროსა და შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ორგანიზებით ჩატარდა მეცნიერ ქალთა და გოგონათა დაჯილდოების ღონისძიება.

     საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრმა გივი მიქანაძემ დამსწრე საზოგადოებას მეცნიერ ქალთა და გოგონათა საერთაშორისო დღე მიულოცა და მეცნიერების სფეროს განვითარებაში ქალთა ფასდაუდებელ წვლილზე ისაუბრა.

       წარმატებულ ქალ მეცნიერებს გადაეცათ ჯილდოები.

     ,,ეს ჯილდო არის ჩვენი მადლიერების, აღიარებისა და პატივისცემის ერთგვარი გამოხატულება — ქალ მეცნიერთა დაუღალავი შრომის მიმართ, რომელიც ქვეყნის პროგრესსა და უკეთეს მომავალს ემსახურება. ჩვენთვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საზრუნავია მეცნიერებისა და განათლების სფეროში ქალებისთვის კიდევ უფრო მეტი მხარდამჭერი ინიციატივის განხორციელება. ამას ადასტურებს ისიც, რომ ბოლო წლებში შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის კონკურსებში ბოლო 5 წლის განმავლობაში ქალ მეცნიერთა 2 700-მდე პროექტი დაფინანსდა. მათი მიღწევები და ინოვაციური ხედვა აძლიერებს სამეცნიერო სფეროს, ქმნის ახალ შესაძლებლობებს და უკეთესობისკენ ცვლის ჩვენი ქვეყნის მომავალს“, - განაცხადა გივი მიქანაძემ.

       მინისტრთან ერთად მეცნიერებს საპატიო ჯილდო შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გენერალურმა დირექტორმა თეიმურაზ დოჭვირმა გადასცა.

     მეცნიერებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის დაჯილდოვდნენ: ნინო კობაური, მარეხ მაზანაშვილი, თინათინ ტყემალაძე, მარიკა თედორაძე, ია მოსაშვილი, ელზა ჯინჭარაძე, ნინო წულაია, ნინო ბერიძე და ნათელა ბაღათრიშვილი.

     ღონისძიების ფარგლებში შეკრებილებს სიტყვით ასევე მიმართეს საქართველოს პარლამენტის განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარე მარიამ ლაშხმა და თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე თინათინ ნიბლოშვილმა.

     ღონისძიებას ასევე ესწრებოდნენ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის მოადგილე ზვიად გაბისონია, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე გიორგი ჯინჭარაძე, მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტი, აკადემიკოსი როინ მეტრეველი, შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის წარმომადგენლები და სხვა მოწვეული სტუმრები. საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებაში მონაწილება მიიღო აკადემიის მთავარმა აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ალესანდრე დიდებულიძემ.

     მეცნიერ ქალთა და გოგონათა დაჯილდოების ღონისძიება საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროსა და შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ორგანიზებით ჩატარდა.    

სამუშაო შეხვედრა UNESCO -ს მიერ აღიარებული „ქართული ხორბლის კულტურა:

ტრადიციები და რიტუალები“ შემდგომი განვითარების სამოქმედო გეგმის შემუშავებასთან დაკავშირებით

     მიმდინარე წლის 5 თებერვალს საქართველოს პარლამენტის სოფლის მეურნეობის კომიტეტის ორგანიზებით გაიმართა სამუშაო შეხვედრა UNESCO -ს მიერ აღიარებული „ქართული ხორბლის კულტურა: ტრადიციები და რიტუალები“ შემდგომი განვითარების სამოქმედო გეგმის შემუშავების მიზნით.

     შეხვედრა მისასალმებელი სიტყვით გახსნა საქართველოს პარლამენტის სოფლის მეურნეობის კომიტეტის თავმჯდომარემ ბატონმა გელა სამხარაულმა.

   „იუნესკო-ს მიერ ქართული ხორბლის კულტურის კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ნუსხაში შეტანის შემდეგ ამ აღიარებას არა მხოლოდ შენარჩუნება, არამედ მეტი განვითარება სჭირდება. დღევანდელ სამუშაო შეხვედრაზე წინა მოსამზადებელ პროცესებში ჩართული მონაწილეები შევიკრიბეთ და სამომავლო გეგმებზე ერთობლივად ვიმსჯელეთ. ჩვენი მიზანია, ქართული ხორბლის კულტურის საერთაშორისო აღიარება სამომავლოდ ჩვენი ქვეყნისა და მოსახლეობისთვის გამოვიყენოთ. ქართული ხორბალი და ის ენდემური ჯიშები, რომელიც გვაქვს, უნიკალურია და საერთაშორისო საზოგადოებისთვის მისი გაცნობა დადებითი შედეგის მომტანია როგორც ეკონომიკური თვალსაზრისით, ასევე ტურიზმის განვითარების კუთხითაც“, - განაცხადა გელა სამხარაულმა.

     საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების, საპატრიარქოსა და ფერმერთა ასოციაციების წარმომადგენლებმა და დარგის ექსპერტებმა ისაუბრეს იმ ღონისძიებებზე, რომელიც ქართული ხორბლის დაცვასა და პოპულარიზაციას შეეხება.

     საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან შეხვედრაში მონაწილეობა მიიღო აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილემ, აკადემიკოსმა ანატოლი გიორგაძემ, რომელმაც გამოხატა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მზადყოფნა ქართული ხორბლის ენდემური ჯიშების შენარჩუნებისა და პოპულარიზაციის მეცნიერულ უზრუნველყოფასთან დაკავშირებით. მან დამსწრე საზოგადოებას მიაწოდა ინფორმაცია აკადემიის მიერ შემუშავებული მარცვლეული მეურნეობის მდგრადი და უსაფრთხო განვითარებისათვის სახელმწიფოებრივი პროგრამული რეკომენდაციების „მარცვლის“ შესახებ.

       სამუშაო შეხვედრაზე გამოთქმული მოსაზრებების შეჯერების შემდეგ მომზადდება სამოქმედო გეგმა, რომელიც ხელს შეუწყობს ქართული ხორბლის კულტურის შემდგომ განვითარებას.

       ეროვნული სატყეო პროგრამის ფარგლებში, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში სახელმწიფო უწყებების, აკადემიური წრეების, არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლების მონაწილეობით ტყის კოდექსში შესატან ცვლილებებთან დაკავშირებით საჯარო განხილვა გაიმართა.

       საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან შეხვედრაში მონაწილეობა მიიღო აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივნამა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ.

        შეხვედრაზე აღინიშნა, რომ უმთავრესი  პრიორიტეტი   დეგრადირებული ტყეების აღდგენა და ტყის ფიზიკური დაცვაა. შესაბამისად, კოდექსში შესატანი ცვლილებები ითვალისწინებს მონიტორინგისა და კონტროლის გაუმჯობესებას და ტყის დაცვის გაძლიერების მექანიზმებს; ასევე იგეგმება ბიზნესპროცესების გამარტივება და ხარჯების ოპტიმიზაცია.

     „ტყის კოდექსში დაგეგმილი ცვლილებები მიზნად ისახავს ტყის რესურსისა და მასივების დაცულობის გაძლიერებას თანამედროვე ტექნოლოგიებითა და ტექნიკური აღჭურვილობით; ასევე, მეტყევეებისა და ტყის მცველების რაოდენობისა და კვალიფიკაციის ზრდას. აღსანიშნავია, რომ რეფორმის ფარგლებში 2026 წლის 1 იანვრიდან, საქართველოს მთავრობის მხარდაჭერით, მნიშვნელოვნად გაიზარდა ამ სფეროში დასაქმებულთა ხელფასები.  პარალელურად   იგეგმება კომერციული სექტორის უფრო აქტიური ჩართულობა, საქმიანობის გამჭვირვალობის გაძლიერება და ხარჯების ოპტიმიზაცია, რათა ჩამოყალიბდეს კონკურენტული ბაზარი და ტყის რესურსი ხელმისაწვდომი გახდეს მეწარმეებისთვის”, - აღნიშნა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ ზურაბ ეზუგბაიამ.

     კანონპროექტით ტყის ფიზიკური დაცვის ფუნქცია უბრუნდება ეროვნულ სატყეო სააგენტოს. გათვალისწინებულია 401 ტყის მცველის დამატება, რის შედეგადაც თითო მცველზე დასაცავი ტერიტორია 10 - 15 ათასი ჰექტრიდან, საშუალოდ, 2 000 ჰექტრამდე შემცირდება. ასევე, ტყის დაცვისა და მონიტორინგის ეფექტიანობის გასაზრდელად, გათვალისწინებულია ეროვნული სატყეო სააგენტოს ტექნიკური გადაიარაღება თანამედროვე ტექნოლოგიური საშუალებებით.

აკადემიკოსი ზურაბ ცქიტიშვილი - 85
         

  ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორს, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის წევრს, სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანს, აკადემიკოს ზურაბ ცქიტიშვილს მიმდინარე წლის 31 იანვარს დაბადებიდან 85 და სამეცნიერო-პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 60 წელი შეუსრულდა.
   ზურაბ ცქიტიშვილი დაიბადა 1941 წლის 31 იანვარს ქალაქ თბილისში, მოსამსახურის ოჯახში. 1959 წელს ქ. თბილისის 18 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიისა და კვების ტექნოლოგიის ფაკულტეტზე, სასურსათო პროდუქტების ტექნოლოგიის სპეციალობით. რომელიც წარმატებით დაამთავრა 1965 წელს და განაწილებით დაიწყო მუშაობა ქ. თბილისის რძის კომბინატში მიმღები საამქროს უფროსად. 1972 წელს მუშაობა გააგრძელა გარდაბნის ყველ-კარაქის ქარხნის წარმოების უფროსად, ხოლო 1973 წელს - იმავე ქარხნის დირექტორად. 1976-1991 წლებში ბატონი ზურაბ ცქიტიშვილი იყო საქართველოს
რძის გაერთიანების მთავარი ინჟინერი; 1991-1993 წლებში - თბილისის რძის კომბინატის გენერალური დირექტორი, ხოლო 1993 წლიდან ს/ს „ამალთეა“-ს პრეზიდენტი. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქვეყანაში რძის გადამამუშავებელ მრეწველობის განვითარებაში. 

      1995-2007 წლებში ბატონი ზურაბი არჩეული იყო საქართველოს პარლამენტის სამი მოწვევის დეპუტატად. 1995-2002 წლებში იგი გახლდათ პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკის კომიტეტის თავმჯდომარე. აღსანიშნავია, რომ 1995 - 2006 წლების სადეპუტატო უფლება-მოვალეობის ფარგლებში, საქართველოს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მისი ინიციატივით მიიღეს საქართველოსათვის რამდენიმე მნიშვნელოვანი კანონი, მათ შორის: „ეროვნული დამოუკიდებელი მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“, „სურსათის ხარისხისა და უვნებლობის შესახებ“, „სავაჭრო პალატის შესახებ“ და სხვა.

     მეცნიერული მოღვაწეობა ზურაბ ცქიტიშვილმა დაიწყო ქალაქ მოსკოვის რძის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ასპირანტურის დაუსწრებელ განყოფილებაში სწავლისას. 1979 წელს იქვე დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი, 1991 წელს ქალაქ მოსკოვის ხორცის მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. 1994 წელს ბატონი ზურაბი
არჩეული იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 1997 წელს აკადემიის ნამდვილ წევრად (აკადემიკოსად). 

    2013 წლიდან ბატონი ზურაბი ბრძანდებოდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მეცხოველეობის, ვეტერინარიის, საკვებწარმოების და მეცხოველეობის პროდუქტების გადამუშავების სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, 2015 წლის სექტემბრიდან აკადემიის სურსათის უვნებლობის სამეცნიერო განყოფილების აკადემიკოს–მდივანი, ხოლო 2018 წლიდან დღემდე იგი გახლავთ სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი და აკადემიის დარგობრივი კოორდინატორი სურსათის უვნებლობის მიმართულებით. 

    2014 წელს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ახლად ჩამოყალიბებულ სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო კვლევით ცენტრში შეიქმნა სურსათის უვნებლობის სფეროში რისკის შეფასების სამსახური, რომელსაც ბატონი ზურაბ ცქიტიშვილი ჩაუდგა სათავეში. ამავე ცენტრში იგი იყო არჩეული სამეცნიერო - საკონსულტაციო საბჭოს თავმჯდომარედ. 

   ყველასათვის ცნობილია ბატონი ზურაბ ცქიტიშვილის დამსახურება საქართველოში რისკის შეფასების სისტემის შექმნასა და ჩამოყალიბების საკითხებში. მნიშვნელოვანია ის, რომ მის მიერ ორგანიზებული შეფასების საფუძველზე , საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი იქნა სურსათში გენოტოქსიკური თვისებების მქონე ტრანსიზომერული ცხიმების ზღვრული სიდიდეები და რაც მთავარია განხორციელდა სახელმწიფო კონტროლი. ასევე საყურადღებოა 2020 წელს მის მიერ მომზადებული „პოსტ პანდემიური პერიოდის რისკის შეფასების კონცეფციის“ დამტკიცება და მისი ავტორობით შემუშავებული რისკის შეფასების პროცესის სისტემური მიდგომის განმაპირობებელი „რისკის შეფასებისთვის ინიცირების პროცედურების“ დოკუმენტი. 

       ბატონი ზურაბი მრავალი წლის განმავლობაში მონაწილეობდა საქართველოს სურსათის უვნებლობის სისტემის განვითარებაში, როგორც სამეცნიერო ექსპერტი, კოორდინატორი და სტრატეგიული დოკუმენტების ავტორი. მისი საქმიანობა ემყარება მეცნიერებაზე დაფუძნებულ გადაწყვეტილებებს, რისკზე ორიენტირებულ მიდგომებს და საერთაშორისო სტანდარტებთან ჰარმონიზაციას. იგი, როგორც დარგის კოორდინატორი, რომლის საქმიანობა მოიცავს: რისკის შეფასების ინიცირების პროცედურების განვითარებას, პრიორიტეტული საფრთხეების იდენტიფიკაციასა და რანჟირებას, ერთიანი ჯანმრთელობის (One Health) კონცეფციის სისტემურ ინტეგრაციას, მრავალდისციპლინური სამუშაო ჯგუფებისა და საკოორდინაციო პლატფორმების ჩამოყალიბებას, ასრულებს დამაკავშირებელ ფუნქციას: მეცნიერებასა და პოლიტიკის შემმუშავებელ სტრუქტურებს შორის, რისკის შეფასებასა და რისკის მართვას შორის, ეროვნულ სისტემასა და საერთაშორისო ორგანიზაციებს (FAO, WHO, Codex Alimentarius ) შორის.

      აკადემიკოს ზურაბ ცქიტიშვილის ხელმძღვანელობით განხორციელდა არაერთი მნიშვნელოვანი ინიციატივა, მათ შორის: რისკის შეფასებისა და მართვის SOP-ების განვითარება; გარემოს, ცხოველისა და ადამიანის ჯანმრთელობის ინტეგრირებული ანალიზის კონცეპტუალური ჩარჩოების ჩამოყალიბება; მეცნიერებაზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებები; გამჭვირვალე კომუნიკაცია საზოგადოებასთან; პრევენცია, როგორც სისტემური ინსტრუმენტი. მისი საქმიანობა მიზნად ისახავს სურსათის უვნებლობის ეროვნული სისტემის მდგრად გაძლიერებას, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის გაუმჯობესებას და საქართველოს საერთაშორისო პრაქტიკებთან თანხვედრაში განვითარებას.
    აკადემიკოსი ზურაბ ცქიტიშვილი ამჟამადაც აგრძელებს ნაყოფიერ სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში. მან ერთმანეთს შეუხამა რძის გადამმუშავებელ მრეწველობის ურთულესი ტექნოლოგიური და სამეცნიერო ამოცანების გადაწყვეტა, საფუძველი ჩაუყარა რისკის შეფასების სისტემას. გამოქვეყნებული აქვს 90 - მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 2 წიგნი, ბრძანდება 17 გამოგონების და 1 პატენტის ავტორი. იგი აქტიურად მონაწილეობს, როგორც
ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო კონფერენციებში, კონგრესებსა და სიმპოზიუმებში. დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით“. 

     ბატონ ზურაბ ცქიტიშვილს ჰყავს ორი შვილი, სამი შვილიშვილი და ერთი შვილთაშვილი. 

  ბატონო ზურაბ, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სახელით გილოცავთ ღირშესანიშნავ თარიღებს, გისურვებთ ჯანმრთელობას და დიდხანს სიცოცხლეს, ნაყოფიერ შემოქმედებით სამეცნიერო და საზოგადოებრივ საქმიანობას ჩვენი ქვეყნის საკეთილდღეოდ.

EU Menu მეთოდოლოგიის სამუშაო შეხვედრები

     27-28 იანვარს, თბილისში გაიმართა EU Menu მეთოდოლოგიის სამუშაო შეხვედრები, რომლებიც მიზნად ისახავდა ეროვნულ დონეზე მოსახლეობის „ფაქტიური კვების“ კვლევის მხარდაჭერასა და სურსათის უვნებლობის სფეროში რისკების შეფასების შესაძლებლობების გაძლიერებას. ღონისძიება განხორციელდა სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის, Capacity4Nutrition ინიციატივისა და გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის ორგანიზებით.

შეხვედრებს ესწრებოდნენ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების, აკადემიური წრეების, საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და დარგის სხვა დაინტერესებული მხარეების წარმომადგენლები. საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებაში მონაწილეობდა აკადემიის სურსათის უვნებლობის და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ზურაბ ცქიტიშვილი.

შეხვედრების ფარგლებში განხილული იყო EU Menu კვლევის დანერგვის პროცესში ძირითადი დაინტერესებული მხარეების როლები და პასუხისმგებლობები, კვლევის მიზნები, მეთოდოლოგიური მიდგომები, საჭირო რესურსები და განხორციელების ეტაპები, ასევე ევროკავშირსა და დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნებში განხორციელებული კვლევების საუკეთესო პრაქტიკა და მიღებული გამოცდილება.

EU Menu მეთოდოლოგიის გამოყენება უზრუნველყოფს მოსახლეობის „ფაქტიური კვების“ შესახებ სანდო, შედარებადი და მაღალი ხარისხის მონაცემების მიღებას, რაც მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის სურსათის უვნებლობის რისკების შეფასებისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის, კვებისა და ნუტრიციის პოლიტიკის ეფექტიანი დაგეგმვისთვის.